Η Προεδρία του Συμβουλίου και οι εκπρόσωποι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατέληξαν σε προσωρινή πολιτική συμφωνία σχετικά με την αναθεώρηση του κανονισμού για τον έλεγχο των άμεσων ξένων επενδύσεων (ΑΞΕ). Το επικαιροποιημένο πλαίσιο αποσκοπεί στην ενίσχυση της ικανότητας της ΕΕ να εντοπίζει, να εκτιμά και να αντιμετωπίζει τους κινδύνους που ενέχουν ορισμένες ξένες επενδύσεις, διατηρώντας παράλληλα το άνοιγμα στο παγκόσμιο εμπόριο και τις επενδύσεις.
Ο αναθεωρημένος κανονισμός βασίζεται στη λειτουργία του τωρινού πλαισίου ελέγχου των ΑΞΕ, που είναι καίριας σημασίας για τη διαφύλαξη της δημόσιας τάξης και ασφάλειας σε ολόκληρη την ΕΕ. Η συμφωνία ενισχύει το σύστημα που εφαρμόζεται επί του παρόντος, επιβάλλοντας μηχανισμούς ελέγχου με κοινό ελάχιστο πεδίο εφαρμογής για όλα τα κράτη μέλη, και καλύπτει τις ξένες επενδύσεις μέσω θυγατρικών στην ΕΕ.
Η συμφωνία αυξάνει, επίσης, τη συνοχή μεταξύ των εθνικών μηχανισμών, μειώνοντας τον διοικητικό φόρτο για τους επενδυτές και διασφαλίζοντας ότι θα ελέγχονται οι πιθανές διασυνοριακές επιπτώσεις των ξένων επενδύσεων στην ασφάλεια.
Κύρια στοιχεία της συμφωνίας
Ένα κοινό ελάχιστο πεδίο εφαρμογής για τους ελέγχους
Προκειμένου να διασφαλιστεί υψηλότερος βαθμός εναρμόνισης σε ολόκληρη την ΕΕ, οι συννομοθέτες συμφώνησαν ότι όλα τα κράτη μέλη θα θεσπίσουν μηχανισμούς ελέγχου που θα καλύπτουν ένα στοχευμένο και σαφώς καθορισμένο σύνολο ευαίσθητων τομέων στους οποίους πρέπει να διενεργείται έλεγχος των ξένων επενδύσεων. Το ελάχιστο πεδίο εφαρμογής περιλαμβάνει:
- είδη διπλής χρήσης και στρατιωτικό εξοπλισμό
- υπερκρίσιμες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη (σύμφωνα με τους ορισμούς του κανονισμού της ΕΕ για την ΤΝ και με έμφαση στην ΤΝ γενικού σκοπού που σχετίζεται με το διάστημα ή την άμυνα), οι κβαντικές τεχνολογίες και οι ημιαγωγοί
- κρίσιμες πρώτες ύλες
- κρίσιμες οντότητες στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών και των ψηφιακών υποδομών, με γνώμονα την εκτίμηση βάσει κινδύνου από το κράτος μέλος στο οποίο έχει εγκατασταθεί η επιχείρηση-στόχος της ΕΕ
- εκλογικές υποδομές (π.χ. βάσεις δεδομένων ψηφοφόρων, συστήματα ψηφοφορίας, συστήματα διαχείρισης εκλογών)
- έναν περιορισμένο κατάλογο οντοτήτων του χρηματοπιστωτικού συστήματος που περιλαμβάνει μόνο κεντρικούς αντισυμβαλλόμενους, κεντρικά αποθετήρια τίτλων, διαχειριστές ρυθμιζόμενων αγορών, διαχειριστές συστημάτων πληρωμών (εξαιρουμένων των κεντρικών τραπεζών) και συστημικά σημαντικά ιδρύματα.
Ένας ενισχυμένος αλλά αναλογικός μηχανισμός συνεργασίας και λογοδοσίας
Η συμφωνία επιβεβαιώνει ότι οι αποφάσεις ελέγχου παραμένουν αποκλειστική αρμοδιότητα του κράτους μέλους στο οποίο πραγματοποιείται η επένδυση. Τα κράτη μέλη διατηρούν πλήρη διακριτική ευχέρεια όσον αφορά την έγκριση, την απαγόρευση ή την επιβολή όρων για την υλοποίηση μιας επένδυσης. Το τελικό κείμενο διατήρησε την αρχή αυτή, βελτιώνοντας παράλληλα τη διαφάνεια και τον συντονισμό μεταξύ των εθνικών αρχών και της Επιτροπής.
Σε περίπτωση διατύπωσης παρατηρήσεων από άλλα κράτη μέλη ή έκδοσης γνώμης της Επιτροπής, το κράτος μέλος που διενεργεί τον έλεγχο θα εξηγεί τον τρόπο με τον οποίο ελήφθησαν υπόψη, συμπεριλαμβανομένων των λόγων τυχόν διαφωνίας, με την επιφύλαξη ευαίσθητων ζητημάτων εθνικής ασφάλειας. Η συμφωνία προβλέπει ότι η Επιτροπή μπορεί να συνδράμει το κράτος μέλος υποδοχής στη συλλογή πληροφοριών.
Εξορθολογισμός των διαδικασιών και διαλειτουργικότητα
Η συμφωνία αποσαφηνίζει και εξορθολογίζει διάφορες λειτουργικές πτυχές του πλαισίου, μεταξύ των οποίων:
- μια νέα κοινή βάση δεδομένων για την πρόληψη της καταστρατήγησης και τη διευκόλυνση της ανταλλαγής σχετικών εμπειριών μεταξύ των αρχών
- μια προαιρετική ενιαία πύλη για την ηλεκτρονική υποβολή αιτήσεων έγκρισης ξένων επενδύσεων, η οποία θα δημιουργηθεί εφόσον το ζητήσουν τουλάχιστον εννέα κράτη μέλη
- αποσαφήνιση των παραγόντων κινδύνου για την αξιολόγηση των ξένων επενδύσεων.
Επόμενα βήματα
Η προσωρινή συμφωνία θα προσυπογραφεί τώρα από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, ώστε στη συνέχεια να εκδοθεί τυπικά. Οι νέοι κανόνες θα αρχίσουν να εφαρμόζονται 18 μήνες μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού.
Γενικές πληροφορίες
Ο κανονισμός για τον έλεγχο των ΑΞΕ που εφαρμόζεται επί του παρόντος τέθηκε σε ισχύ τον Οκτώβριο του 2020 και δημιούργησε, για πρώτη φορά, ένα πλαίσιο σε επίπεδο ΕΕ το οποίο επιτρέπει στα κράτη μέλη και στην Επιτροπή να συνεργάζονται για τον έλεγχο των άμεσων ξένων επενδύσεων που ενδέχεται να επηρεάσουν την ασφάλεια ή τη δημόσια τάξη.
Από τη θέσπισή του, έχει αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των κρατών μελών με εθνικό μηχανισμό ελέγχου. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν αποκλίσεις όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής, τα όρια, τα χρονοδιαγράμματα και τις διαδικασίες, γεγονός που προκαλεί αβεβαιότητα για τους επενδυτές και δυνητικούς κινδύνους για την εσωτερική αγορά. Επιπλέον, οι εξελισσόμενες γεωπολιτικές και τεχνολογικές προκλήσεις, ιδίως οι απειλές για τις κρίσιμες υποδομές, οι εξαρτήσεις από αλυσίδες εφοδιασμού και η ταχεία ανάπτυξη τεχνολογιών διπλής χρήσης, ανέδειξαν την ανάγκη επικαιροποίησης της προσέγγισης της ΕΕ.
Η αναθεώρηση του κανονισμού ήταν μία από τις πρωτοβουλίες που ανακοινώθηκαν στη δέσμη μέτρων που υπέβαλε η Επιτροπή το 2024 για την ενίσχυση της οικονομικής ασφάλειας της ΕΕ.
Πηγή: www.consilium.europa.eu
Photo by ALEXANDRE LALLEMAND on Unsplash