Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιολόγησε θετικά το έκτο αίτημα πληρωμής της Λιθουανίας για επιχορηγήσεις ύψους 178 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, που αποτελεί τον πυρήνα του NextGenerationEU.

Πρόκειται για σημαντικό βήμα που σχετίζεται με την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που συνδέονται με το εν λόγω αίτημα πληρωμής, με στόχο την ενίσχυση της ψηφιοποίησης, της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας στον δημόσιο τομέα της Λιθουανίας. Περιλαμβάνει σημαντικά μεταρρυθμιστικά στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων νομοθετικών επικαιροποιήσεων για τη βελτίωση της επάρκειας του συστήματος ελάχιστου εισοδήματος προς όφελος των πλέον ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού της Λιθουανίας, καθώς και την απαίτηση δημοσίευσης μελλοντοστραφών δεδομένων για τη δυναμικότητα του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας. Καλύπτει επίσης την ανάπτυξη βασικών ψηφιακών εργαλείων και συστημάτων, όπως ένα αποθετήριο που υποστηρίζει το μοντέλο διαχείρισης κρατικών δεδομένων, μια πλατφόρμα εξ αποστάσεως μάθησης για δημόσιους υπαλλήλους και προηγμένες φορολογικές και τελωνειακές αναλύσεις, παράλληλα με τομεακές βελτιώσεις σε τομείς όπως η ανακαίνιση κτιρίων, η παρακολούθηση της ποιότητας των υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης και η πολιτιστική προσβασιμότητα για τα άτομα με αναπηρία.

Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η Λιθουανία έχει ολοκληρώσει ικανοποιητικά δέκα ορόσημα και οκτώ στόχους που καθορίζονται στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου.

Τα εμβληματικά μέτρα στην παρούσα αίτηση πληρωμής περιλαμβάνουν:

• Παρακολούθηση της ποιότητας των υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης μέσω δημόσιου πίνακα εργαλείων: Μια οθόνη ψηφιακού συστήματος υγείας επιτρέπει την παρακολούθηση της ποιότητας των υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης καθιστώντας τους βασικούς δείκτες επιδόσεων προσβάσιμους στο κοινό. Αυτό διασφαλίζει τη διαφάνεια και τη λογοδοσία παρέχοντας έναν ανοικτό, φιλικό προς τον χρήστη πίνακα που επιτρέπει στα ενδιαφερόμενα μέρη και στο κοινό να παρακολουθούν και να αξιολογούν την ποιότητα των υπηρεσιών υγείας που παρέχονται στη Λιθουανία.

• Σημαντικά βήματα προόδου για την ενίσχυση του συστήματος κοινωνικής προστασίας της Λιθουανίας: Οι μεταρρυθμίσεις της Λιθουανίας ενισχύουν την επάρκεια των κοινωνικών παροχών και διευρύνουν την κάλυψη του συστήματος κοινωνικής προστασίας. Η χώρα εφαρμόζει τις βασικές συστάσεις της μελέτης επάρκειας ελάχιστου εισοδήματος μεταρρυθμίζοντας το σύστημα τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των κοινωνικών παροχών, αυξάνοντας τα ελάχιστα επίπεδα παροχών, διευρύνοντας την πρόσβαση σε στήριξη, βελτιώνοντας τα κίνητρα για εργασία και ενισχύοντας την αξιολόγηση της επιλεξιμότητας. Βασική βελτίωση είναι η εισαγωγή ενός νέου συστήματος τιμαριθμικής αναπροσαρμογής που συνδέει τις κοινωνικές παροχές τόσο με το κόστος διαβίωσης όσο και με την αύξηση των μισθών, συμβάλλοντας στη διασφάλιση ότι οι παροχές παραμένουν επαρκείς και ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες οικονομικές συνθήκες. Έχει επίσης σημειωθεί πρόοδος σε συναφείς τομείς, συμπεριλαμβανομένων των υψηλότερων ελάχιστων παροχών μητρότητας, πατρότητας και παιδικής φροντίδας, καθώς και των υψηλότερων παροχών διατροφής τέκνων, των ισχυρότερων συντάξεων κοινωνικής πρόνοιας, της διευρυμένης πρόσβασης σε στήριξη τέκνων, της κατάργησης των ελάχιστων απαιτήσεων για τον χρόνο εργασίας και των αναθεωρημένων κατώτατων ορίων περιουσιακών στοιχείων. Συνολικά, οι μεταρρυθμίσεις αυτές σηματοδοτούν ένα σημαντικό βήμα προς ένα σύστημα κοινωνικής προστασίας χωρίς αποκλεισμούς και με μεγαλύτερη ανταπόκριση στη Λιθουανία.

Επόμενα βήματα

Η Επιτροπή διαβίβασε τη θετική προκαταρκτική αξιολόγησή της σχετικά με την εκπλήρωση από τη Λιθουανία των οροσήμων και των στόχων που απαιτούνται για την εν λόγω πληρωμή στην Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή (ΟΔΕ) του Συμβουλίου, η οποία έχει προθεσμία τεσσάρων εβδομάδων για να διατυπώσει τη γνώμη της. Η πληρωμή στη Λιθουανία μπορεί να πραγματοποιηθεί μετά τη γνώμη της ΟΔΕ και την έκδοση απόφασης πληρωμής από την Επιτροπή αργότερα.

Ιστορικό

Η Λιθουανία υπέβαλε την έκτη αίτηση πληρωμής στις 31 Μαρτίου 2026.       

Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Λιθουανίας καθορίζει ευρείες επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις με στόχο να καταστούν η οικονομία και η κοινωνία της πιο βιώσιμες, ανθεκτικές και προετοιμασμένες για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση. Το σχέδιο χρηματοδοτείται από 3,85 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 2,3 δισ. ευρώ είναι επιχορηγήσεις και 1,55 δισ. ευρώ είναι δάνεια.

Αυτό το έκτο αίτημα πληρωμής θα φέρει τα κονδύλια που καταβλήθηκαν στη Λιθουανία στο πλαίσιο του ΜΑΑ σε 2,8 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 73,7 % του συνόλου των κονδυλίων του λιθουανικού σχεδίου, ενώ αξιολογήθηκε το 65 % του συνόλου των οροσήμων και των στόχων του σχεδίου. 

Διαδραστικός χάρτης των έργων που χρηματοδοτούνται από τον ΜΑΑ, καθώς και ο πίνακας αποτελεσμάτων για την ανάκαμψη και την ανθεκτικότητα, είναι διαθέσιμος στο διαδίκτυο. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη διαδικασία των αιτήσεων πληρωμής στο πλαίσιο του ΜΑΑ διατίθενται επίσης στο διαδίκτυο.

Ενόψει του κλεισίματος της διευκόλυνσης στο τέλος του 2026, τα κράτη μέλη πρέπει να υλοποιήσουν όλα τα ορόσημα και τους στόχους που εκκρεμούν έως τον Αύγουστο του 2026 και να υποβάλουν τα τελευταία αιτήματα πληρωμής έως το τέλος Σεπτεμβρίου 2026.  

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Nikita Pishchugin on Unsplash