
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταχώρισε την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών (ΕΠΠ) με τίτλο «Δημιουργία ενός ευρωπαϊκού ψηφιακού χώρου (.IA) για την κυρίαρχη διακυβέρνηση της ΤΝ».
Οι διοργανωτές καλούν την Επιτροπή «να προτείνει ένα πλαίσιο για ψηφιακούς χώρους υψηλής εμπιστοσύνης και να αναλάβει την πρωτοβουλία σε ευρωπαϊκό επίπεδο να διαπραγματευτεί με τον ISO και τον ICANN με σκοπό τη διασφάλιση του τομέα .IA». Η πρωτοβουλία θέτει τρεις στόχους: να προτείνει ένα πλαίσιο της ΕΕ που θα προωθεί τους «ψηφιακούς χώρους υψηλής εμπιστοσύνης» και τα περιβάλλοντα δοκιμών (sandboxes) για τη δεοντολογική ΤΝ στην ΕΕ· να «διαπραγματευθεί με τον ISO ... και τον ICANN/IANA με σκοπό την κράτηση, την προστασία και την κατανομή του χώρου ονομάτων .IA ως περιουσιακού στοιχείου της ευρωπαϊκής ψηφιακής κυριαρχίας»· και να «διασφαλιστεί ότι η καταχώριση και η εξυγίανση του τομέα .IA ενσωματώνουν την κυρίαρχη ψηφιακή ταυτότητα (eIDAS 2.0), τον διαφανή αλγοριθμικό έλεγχο (πράξη για την ΤΝ) και την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (ΓΚΠΔ)».
Δεδομένου ότι η παρούσα πρωτοβουλία πληροί τις τυπικές προϋποθέσεις που ορίζονται στη σχετική νομοθεσία, η Επιτροπή την θεωρεί νομικά αποδεκτή βάσει του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών. Η Επιτροπή δεν έχει αναλύσει την ουσία των προτάσεων στο παρόν στάδιο. Η καταχώριση δεν επηρεάζει την τελική απόφαση της Επιτροπής επί της ουσίας, ούτε τυχόν μέτρα που μπορεί να λάβει. Η Επιτροπή θα λάβει απόφαση σχετικά με την πρωτοβουλία μόνο εάν πληροί τα σχετικά κριτήρια, συμπεριλαμβανομένης της συγκέντρωσης τουλάχιστον ενός εκατομμυρίου έγκυρων υπογραφών από πολίτες της ΕΕ.
Επόμενα βήματα
Μετά τη σημερινή καταχώριση, οι διοργανωτές έχουν στη διάθεσή τους έξι μήνες για να ανοίξουν τη δωδεκάμηνη περίοδο συγκέντρωσης υπογραφών. Εάν μια ΕΠΠ λάβει τουλάχιστον ένα εκατομμύριο έγκυρες δηλώσεις υποστήριξης κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, με ελάχιστο αριθμό δηλώσεων σε τουλάχιστον επτά κράτη μέλη, η Επιτροπή υποχρεούται να αντιδράσει και να αποφασίσει ποιες, ενδεχομένως, ενέργειες θα αναλάβει ως απάντηση στην πρωτοβουλία, αιτιολογώντας την απόφασή της.
Ιστορικό
Η ΕΠΠ θεσπίστηκε με τη Συνθήκη της Λισαβόνας ως εργαλείο καθορισμού θεματολογίου για τους πολίτες. Ξεκίνησε επίσημα τον Απρίλιο του 2012. Μόλις καταχωριστεί επίσημα, μια Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών επιτρέπει σε ένα εκατομμύριο πολίτες από τουλάχιστον επτά κράτη μέλη της ΕΕ να καλέσουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει νομικές πράξεις σε τομείς στους οποίους έχει την εξουσία να ενεργεί. Οι προϋποθέσεις παραδεκτού είναι οι εξής: (1) η προτεινόμενη δράση δεν ευρίσκεται προδήλως εκτός του πλαισίου των αρμοδιοτήτων της Επιτροπής για την υποβολή νομικής πρότασης, (2) δεν είναι προδήλως καταχρηστική, επιπόλαια ή κακόβουλη και (3) δεν αντιβαίνει προδήλως στις αξίες της Ένωσης, όπως ορίζονται στο άρθρο 2 ΣΕΕ και στα δικαιώματα που κατοχυρώνονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Από την έναρξη της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών, η Επιτροπή έχει καταχωρίσει 136 πρωτοβουλίες.
Το περιεχόμενο της πρωτοβουλίας εκφράζει μόνο τις απόψεις των διοργανωτών τους και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αντικατοπτρίζει τις απόψεις της Επιτροπής.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Igor Omilaev on Unsplash
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε τον εκσυγχρονισμό του ευρωπαϊκού συστήματος τυποποίησης, ώστε να καταστεί ταχύτερο, να αυξηθεί η εκπροσώπηση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και να εξοπλιστεί καλύτερα για τη στήριξη των στρατηγικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα πρότυπα είναι απαραίτητα για τη λειτουργία της οικονομίας της ΕΕ. Συμβάλλουν στη διασφάλιση της ασφάλειας και της διαλειτουργικότητας, παρέχουν ασφάλεια δικαίου και καθιστούν δυνατή την πρόσβαση στην αγορά σε όλους τους τομείς, από τις καθαρές τεχνολογίες και τους συσσωρευτές έως τα δομικά προϊόντα, την κυβερνοασφάλεια και την προηγμένη κατασκευή.
Τα εναρμονισμένα ευρωπαϊκά πρότυπα διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο βοηθώντας τις επιχειρήσεις να αποδείξουν τη συμμόρφωσή τους με τη νομοθεσία της ΕΕ, μειώνοντας το κόστος και ενισχύοντας την ποιότητα και την εμπιστοσύνη των καταναλωτών. Ωστόσο, το ισχύον σύστημα τυποποίησης αντιμετωπίζει προκλήσεις σε σχέση με την ταχεία καινοτομία και τις τεχνολογικές εξελίξεις, οι οποίες απαιτούν την έγκαιρη ανάπτυξη προτύπων.
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προτείνει την αναθεώρηση της ισχύουσας νομοθεσίας ώστε η ανάπτυξη προτύπων να ανταποκρίνεται καλύτερα, διατηρώντας παράλληλα τα βασικά πλεονεκτήματά της ως σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα με τη συμμετοχή ευρωπαϊκών οργανισμών τυποποίησης.
Ένα γρηγορότερο και πιο ανταποκρινόμενο σύστημα
Η πρόταση εισάγει σαφέστερες προθεσμίες για την ανάπτυξη προτύπων που ζητεί η Επιτροπή και αποσαφηνίζει τη χρήση κοινών προδιαγραφών ως στοχευμένο εφεδρικό μέτρο.
Η Επιτροπή προτείνει επίσης να επιτραπεί η μεγαλύτερη χρήση εξωτερικών τεχνικών προδιαγραφών υπό καθορισμένους όρους και διασφαλίσεις. Επιπλέον, θα επιτρέψει ενδιάμεσα παραδοτέα για τη στήριξη της συμμόρφωσης. Αυτό θα βοηθήσει τις καινοτόμες λύσεις να φτάσουν ταχύτερα στην αγορά, ενώ εξακολουθούν να αναπτύσσονται πλήρη πρότυπα. Η Επιτροπή προτείνει επίσης να επιτραπεί σε άλλους οργανισμούς ανάπτυξης προτύπων να συμβάλλουν στις τεχνικές εργασίες όταν προκύπτουν επείγουσες ή εξαιρετικά εξειδικευμένες ανάγκες.
Η Επιτροπή εκτιμά ότι τα μέτρα αυτά θα μειώσουν από κοινού τον μέσο χρόνο που απαιτείται για την ανάπτυξη ενός προτύπου από έξι έτη σε τέσσερα έτη, αυξάνοντας έτσι την ικανότητα της Ένωσης να διαμορφώνει την τυποποίηση σε παγκόσμιο επίπεδο, απλουστεύοντας παράλληλα την πρόσβαση των επιχειρήσεων στην ενιαία αγορά.
Ένα πιο συμπεριληπτικό και προσβάσιμο σύστημα
Η πρόταση εισάγει διατάξεις που ενισχύουν τις υποχρεώσεις των ευρωπαϊκών και εθνικών οργανισμών τυποποίησης να διασφαλίζουν την αποτελεσματική συμμετοχή και εκπροσώπηση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, της κοινωνίας των πολιτών, της ακαδημαϊκής κοινότητας και των δημόσιων αρχών στη διαδικασία τυποποίησης. Η πρόταση εισάγει επίσης απαιτήσεις διαφάνειας και λογοδοσίας. Η ευρύτερη συμμετοχή θα συμβάλει στην ενσωμάτωση ευρύτερου φάσματος εμπειρογνωσίας στη διαδικασία τυποποίησης.
Μετά τις πρόσφατες αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Επιτροπή προτείνει την κωδικοποίηση των εν λόγω κανόνων για τη διασφάλιση της ελεύθερης πρόσβασης σε πρότυπα που αναπτύσσονται βάσει του δικαίου της ΕΕ μέσω της δημιουργίας ειδικών αποθετηρίων, τα οποία θα διευκολύνουν την πρόσβαση των επιχειρήσεων, των δημόσιων αρχών, της κοινωνίας των πολιτών και των πολιτών στα πρότυπα.
Ισχυρότερη και πιο συντονισμένη ευρωπαϊκή φωνή σε διεθνές επίπεδο
Επειδή τα πρότυπα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διάθεση προϊόντων στην αγορά, οι δικαιοδοσίες που επενδύουν στον καθορισμό προτύπων είναι πιο πιθανό να υιοθετήσουν τα πρότυπά τους σε παγκόσμιο επίπεδο. Δεδομένης αυτής της γεωπολιτικής σημασίας, η πρόταση συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση του συντονισμού της Ένωσης στον τομέα της διεθνούς τυποποίησης. Αυτό θα στηρίξει μια πιο συνεκτική προσέγγιση, συμβάλλοντας στην προώθηση των ευρωπαϊκών συμφερόντων, παραμένοντας παράλληλα σύμφωνη με τις αρχές του ΠΟΕ.
Η Επιτροπή προτείνει επίσης τη δημιουργία ενός κέντρου εμπειρογνωμόνων για την ευρωπαϊκή τυποποίηση, ώστε να διασφαλιστεί ισχυρότερη στρατηγική καθοδήγηση, καλύτερος συντονισμός μεταξύ των πολιτικών και στενότερη ευθυγράμμιση μεταξύ των εργασιών τυποποίησης και των προτεραιοτήτων της ΕΕ.
Επόμενα βήματα
Τα προτεινόμενα μέτρα θα εξεταστούν τώρα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης πριν από την έγκριση και την έναρξη ισχύος τους.
Ιστορικό
Η ευρωπαϊκή τυποποίηση αποτελεί εδώ και καιρό ακρογωνιαίο λίθο της ενιαίας αγοράς, συμβάλλοντας στην άρση των τεχνικών φραγμών παρέχοντας ένα κοινό πλαίσιο για προϊόντα και υπηρεσίες σε ολόκληρη την Ένωση.
Το σύστημα βασίζεται επί του παρόντος στη συνεργασία μεταξύ των αναγνωρισμένων ευρωπαϊκών οργανισμών τυποποίησης (CEN, CENELEC και ETSI), των εθνικών οργανισμών τυποποίησης, της βιομηχανίας, των δημόσιων αρχών, των εκπροσώπων των καταναλωτών, των συνδικαλιστικών οργανώσεων, των περιβαλλοντικών οργανώσεων και άλλων ενδιαφερόμενων μερών.
Το ισχύον πλαίσιο για την ευρωπαϊκή τυποποίηση καθορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1025/2012 σχετικά με την ευρωπαϊκή τυποποίηση, ο οποίος θεσπίζει τη νομική βάση για την ανάπτυξη ευρωπαϊκών προτύπων και εναρμονισμένων προτύπων προς υποστήριξη της νομοθεσίας και των πολιτικών της Ένωσης.
Κατά την τελευταία δεκαετία, η ΕΕ έχει λάβει μέτρα για την ενίσχυση αυτού του πλαισίου, μεταξύ άλλων μέσω της στρατηγικής τυποποίησης του 2021 και της αξιολόγησης του 2025 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1025/2012.
Η πρόταση βασίζεται στο έργο αυτό με την επικαιροποίηση της διακυβέρνησης και των εργαλείων του συστήματος, ώστε να μπορεί να συνεχίσει να στηρίζει την καινοτομία, την ανταγωνιστικότητα και τους ευρύτερους στόχους πολιτικής της Ένωσης σε ένα ταχέως εξελισσόμενο οικονομικό και γεωπολιτικό πλαίσιο.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Fer Troulik on Unsplash
Τι είναι ένα πρότυπο και πώς αναπτύσσονται τα πρότυπα στην Ευρώπη;
Ένα πρότυπο είναι ένα τεχνικό έγγραφο που καθορίζει προδιαγραφές για ένα προϊόν, μια υπηρεσία ή μια διαδικασία. Συντάσσεται από εμπειρογνώμονες και στη συνέχεια εγκρίνεται με συναίνεση. Καλύπτει ένα ευρύ φάσμα, από το μέγεθος ενός φύλλου χαρτιού Α4 έως την ασφάλεια ενός παιδικού παιχνιδιού ή τη συμβατότητα ενός φορτιστή τηλεφώνου.
Πολλά πρότυπα είναι εθελοντικά, αλλά ακόμη και όταν οι εθελοντικές επιχειρήσεις έχουν ισχυρό κίνητρο να τα εφαρμόσουν. Ένα προϊόν που κατασκευάζεται σύμφωνα με αναγνωρισμένο πρότυπο μπορεί να πωλείται σε ολόκληρη την ενιαία αγορά αντί να χρειάζεται προσαρμογή σε αποκλίνοντες εθνικούς κανόνες. Επιδεικνύει ασφάλεια και ποιότητα, διασφαλίζει τη διαλειτουργικότητα και μειώνει το κόστος.
Στην Ευρώπη, τα πρότυπα αναπτύσσονται μέσω μιας σύμπραξης δημόσιου-ιδιωτικού τομέα. Οι τρεις ευρωπαϊκοί οργανισμοί τυποποίησης (CEN, CENELEC και ETSI) συνεργάζονται με εθνικούς φορείς τυποποίησης, με πρότυπα που εκπονούνται από εμπειρογνώμονες της βιομηχανίας, οργανώσεις καταναλωτών, εκπροσώπους των εργαζομένων, την κοινωνία των πολιτών, την ακαδημαϊκή κοινότητα και τις δημόσιες αρχές. Μολονότι η Επιτροπή δεν καταρτίζει η ίδια πρότυπα, μπορεί να ζητήσει την κατάρτιση προτύπων για τη στήριξη της νομοθεσίας της ΕΕ και τη συμβολή στη χρηματοδότηση του συστήματος.
Γιατί είναι σημαντικά τα εναρμονισμένα πρότυπα για την ενιαία αγορά;
Τα εναρμονισμένα πρότυπα είναι σημαντικά για την ενιαία αγορά, διότι μεταφράζουν τις νομικές απαιτήσεις της ΕΕ σε ένα πρακτικό σύνολο τεχνικών προδιαγραφών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε όλα τα κράτη μέλη. Αναπτύχθηκαν από τη CEN, τη CENELEC ή το ETSI κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής και παρέχουν στα προϊόντα και τις υπηρεσίες τεκμήριο συμμόρφωσης με το δίκαιο της ΕΕ, το οποίο έχει ήδη αναφερθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αυτό τους δίνει έναν ειδικό νομικό ρόλο. Παρέχοντας μια αναγνωρισμένη οδό συμμόρφωσης, μειώνουν τους τεχνικούς φραγμούς στο εμπόριο, στηρίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών και υπηρεσιών και καθιστούν ευκολότερη και φθηνότερη για τις επιχειρήσεις, ιδίως τις μικρές και μεσαίες, την πρόσβαση στην αγορά της ΕΕ, διασφαλίζοντας παράλληλα την ασφάλεια, τη διαλειτουργικότητα και την εμπιστοσύνη των καταναλωτών.
Πώς θα βοηθήσει αυτό τις επιχειρήσεις, ιδίως τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις;
Ο νέος κανονισμός για την τυποποίηση θα μειώσει τον χρόνο που απαιτείται για την ανάπτυξη ενός προτύπου κατά το ένα τρίτο και θα επιτρέψει στα προϊόντα να επωφεληθούν από το τεκμήριο συμμόρφωσης νωρίτερα, διευκολύνοντας την πρόσβαση στην αγορά και μειώνοντας το κόστος συμμόρφωσης. Θα επωφεληθούν επίσης από την ελεύθερη πρόσβαση σε πρότυπα που υποστηρίζουν το δίκαιο της ΕΕ.
Οι μικρότερες επιχειρήσεις θα επωφεληθούν ιδιαίτερα από ταχύτερα πρότυπα, ελεύθερη πρόσβαση σε αυτά και ευκολότερη πρόσβαση στην αγορά. Η πρόταση απαιτεί επίσης από τους εθνικούς οργανισμούς τυποποίησης να μειώσουν το κόστος συμμετοχής των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων στην τυποποίηση.
Ποιος αναπτύσσει πρότυπα στην Ευρώπη και τι θα αλλάξει με τον νέο κανονισμό;
Η τυποποίηση στην Ευρώπη βασίζεται σε μια σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αρμόδιοι είναι τρεις επίσημα αναγνωρισμένοι ευρωπαϊκοί οργανισμοί τυποποίησης: CEN, που καλύπτει τους περισσότερους τομείς· CENELEC, για τον ηλεκτροτεχνικό τομέα· και ETSI, για τις τηλεπικοινωνίες και τις ΤΠΕ. Συνεργάζονται με τους εθνικούς φορείς τυποποίησης κάθε κράτους μέλους και το τεχνικό περιεχόμενο συντάσσεται από εμπειρογνώμονες του κλάδου (μεταξύ άλλων από μικρές ή μεσαίες επιχειρήσεις), δημόσιες αρχές, οργανώσεις καταναλωτών, εκπροσώπους των εργαζομένων, περιβαλλοντικές οργανώσεις, πανεπιστήμια και άλλες σχετικές ομάδες. Όσον αφορά το περιεχόμενο διεθνούς ενδιαφέροντος, οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί συνεργάζονται στενά με τους ομολόγους τους σε παγκόσμιο επίπεδο: ISO, IEC και ITU.
Ο νέος κανονισμός θα διατηρήσει το ίδιο σύστημα με μία βασική βελτίωση: η Επιτροπή, κατόπιν διαβούλευσης με τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης, θα είναι σε θέση να αποστέλλει αιτήματα τυποποίησης σε ορισθέντες οργανισμούς τυποποίησης. Αυτό θα της επιτρέψει να κινητοποιήσει ταχέως την απαιτούμενη εμπειρογνωμοσύνη, διατηρώντας παράλληλα τον κεντρικό ρόλο των ευρωπαϊκών οργανισμών τυποποίησης στη διαδικασία.
Πώς θα αυξήσετε την ταχύτητα ανάπτυξης προτύπων;
Θα επιταχύνουμε την τυποποίηση καθιστώντας το σύστημα πιο ευέλικτο, πιο προβλέψιμο και λιγότερο γραφειοκρατικό. Συγκεκριμένα, αυτό σημαίνει ταχύτερη υιοθέτηση των υφιστάμενων προδιαγραφών υψηλής ποιότητας στα ευρωπαϊκά πρότυπα, σαφέστερη χρήση των κοινών προδιαγραφών και προσωρινό τεκμήριο συμμόρφωσης για ορισμένα αναδυόμενα τεχνικά παραδοτέα. Θα βελτιώσουμε επίσης τον σχεδιασμό και τη λογοδοσία μέσω της καλύτερης πρόβλεψης των αναγκών, της εφαρμογής βασικών δεικτών επιδόσεων και της παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο μέσω ψηφιακής πλατφόρμας. Τέλος, θα θεσπίσουμε δεσμευτικές προθεσμίες, θα απλουστεύσουμε τις διαδικασίες και, υπό αυστηρές διασφαλίσεις και με την έγκριση των κρατών μελών, θα επιτρέψουμε την αποστολή εναλλακτικών οδών για ορισμένα αιτήματα της Επιτροπής σε οργανισμούς τυποποίησης άλλους από τους τρεις ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης.
Πώς αλληλεπιδρά το ευρωπαϊκό σύστημα τυποποίησης με τα διεθνή πρότυπα και τι θα αλλάξει η πρόταση;
Τα ευρωπαϊκά και διεθνή συστήματα τυποποίησης είναι στενά συνδεδεμένα. Στο πλαίσιο μακροχρόνιας συμφωνίας συνεργασίας, της συμφωνίας της Βιέννης μεταξύ της CEN και του ISO και της συμφωνίας της Φρανκφούρτης μεταξύ της CENELEC και της IEC, μεγάλο μέρος των ευρωπαϊκών προτύπων εγκρίνεται από διεθνή πρότυπα ή ευθυγραμμίζεται με αυτά. Με τον τρόπο αυτό αποφεύγεται η αλληλεπικάλυψη των προσπαθειών και υποστηρίζεται το παγκόσμιο εμπόριο, σύμφωνα με τις αρχές του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου σχετικά με τα τεχνικά εμπόδια στο εμπόριο. Ταυτόχρονα, η ΕΕ αδυνατεί όλο και περισσότερο να βασίζεται σε πρότυπα που παρέχουν τεκμήριο συμμόρφωσης σε νέες στρατηγικές τεχνολογίες, όπως η ΤΝ, ο κυβερνοχώρος και οι συσσωρευτές, ενώ άλλες οικονομίες κινούνται ταχύτερα. Αυτός είναι ένας από τους παράγοντες στους οποίους οφείλεται η έμφαση που δίνει η πρόταση στον διεθνή συντονισμό. Ως εκ τούτου, η μεταρρύθμιση προωθεί τον ισχυρότερο συντονισμό της Ένωσης στους διεθνείς οργανισμούς τυποποίησης, ώστε η ΕΕ να μπορεί να προωθεί αποτελεσματικότερα τα συμφέροντα και τις αξίες της, καθώς ο καθορισμός προτύπων αποκτά μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία.
Τα πρότυπα θα είναι δωρεάν; Πώς θα χρηματοδοτήσουν οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί τυποποίησης την τυποποίηση εάν τα πρότυπα είναι δωρεάν;
Σύμφωνα με πρόσφατες αποφάσεις του Δικαστηρίου της ΕΕ, τα πρότυπα που αναφέρονται στη νομοθεσία της ΕΕ αποτελούν μέρος του δικαίου της ΕΕ και, ως εκ τούτου, πρέπει να διατίθενται δωρεάν. Ως εκ τούτου, η πρόταση εισάγει μια βασική αλλαγή στο ισχύον σύστημα τυποποίησης: τα εναρμονισμένα πρότυπα και τα πρότυπα που αναφέρονται στο δίκαιο της ΕΕ θα είναι ελεύθερα προσβάσιμα. Τα εν λόγω πρότυπα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής αντιπροσωπεύουν περίπου 3.650 πρότυπα από τα 27.000 που είναι διαθέσιμα στους καταλόγους των ευρωπαϊκών οργανισμών τυποποίησης.
Τα εναρμονισμένα πρότυπα αντιπροσωπεύουν μικρό μόνο μέρος των εσόδων των ευρωπαϊκών οργανισμών τυποποίησης. Τα πρότυπα ETSI είναι ήδη δωρεάν – και όχι μόνο τα εναρμονισμένα.
Η ψηφιοποίηση δημιουργεί δυνατότητες για τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης να προσφέρουν νέες υπηρεσίες που προσθέτουν αξίες για τους τυπικούς χρήστες και δημιουργούν νέες πηγές εσόδων για αυτούς.
Θα υπάρξουν μεταβατικές περίοδοι;
Οι περισσότερες σημαντικές νομοθετικές αλλαγές της ΕΕ περιλαμβάνουν μια μεταβατική περίοδο μεταξύ της έγκρισης και της εφαρμογής, παρέχοντας στις επιχειρήσεις και τις αρχές χρόνο για να προσαρμοστούν. Η ακριβής διάρκεια θα καθοριστεί στην τελική νομική πράξη.
Πότε θα τεθούν σε ισχύ οι νέοι κανόνες;
Αυτό εξαρτάται από τη νομοθετική διαδικασία. Συνήθως, η νομοθεσία της ΕΕ τίθεται σε ισχύ μετά την επίσημη έγκριση και δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με εφαρμογή είτε αμέσως είτε μετά από καθορισμένη μεταβατική περίοδο.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Christian Lue on Unsplash
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε δέσμη μέτρων σχετικά με τις επανεξετάσεις των πολιτικών πριν από τη διεύρυνση, καθορίζοντας τους προσανατολισμούς πολιτικής και τις δράσεις που απαιτούνται για την προετοιμασία της Ένωσης για μελλοντικές διευρύνσεις.
Όπως ανακοίνωσε η πρόεδρος κ. φον ντερ Λάιεν στην ομιλία της για την κατάσταση της Ένωσης το 2023 και σύμφωνα με την εντολή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, τα μέτρα που προτείνονται σήμερα προετοιμάζουν τη διακυβέρνηση, τις πολιτικές και τον προϋπολογισμό της Ένωσης για τη διεύρυνση, ενισχύοντας παράλληλα την προστασία των αξιών της Ένωσης και του κράτους δικαίου.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε: «Το μέλλον της Ευρώπης εξαρτάται από τις επιλογές που κάνουμε. Η διεύρυνση της Ένωσής μας αποτελεί γεωπολιτική επιταγή. Θέτουμε τις βάσεις για να διασφαλίσουμε ότι μια ευρύτερη Ένωση θα είναι επίσης ισχυρότερη: πιο ανθεκτικές, πιο αποτελεσματικές και σταθερά εδραιωμένες στις αξίες και τους κανόνες που μας καθορίζουν. Καθώς οι χώρες της διεύρυνσης προχωρούν στην πορεία των μεταρρυθμίσεων, η ΕΕ πρέπει να είναι έτοιμη να τις υποδεχθεί. Αυτό σημαίνει την προετοιμασία των θεσμικών μας οργάνων, την προσαρμογή των πολιτικών μας στις νέες πραγματικότητες και τη διασφάλιση ότι ο προϋπολογισμός μας αντικατοπτρίζει τις κοινές μας φιλοδοξίες.»
Στη δέσμη μέτρων, η Επιτροπή παρέχει εις βάθος αξιολόγηση των πολιτικών μας υπό το πρίσμα των επικείμενων διευρύνσεων. Καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο το υφιστάμενο πλαίσιο της Συνθήκης και οι μελλοντικές συνθήκες προσχώρησης μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την προετοιμασία της Ένωσης για μεγαλύτερη προσχώρηση.
Προτείνει επίσης ένα σύνολο διασφαλίσεων για τις μελλοντικές συνθήκες προσχώρησης, συμπεριλαμβανομένων ισχυρότερων τομεακών διασφαλίσεων και μιας νέας θεσμικής ρήτρας διασφάλισης, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται κατά τη διάρκεια των ενταξιακών διαπραγματεύσεων εξακολουθούν να εκπληρώνονται σταθερά μετά την προσχώρηση.
Η δέσμη ενισχύει επίσης τη διαδικασία σταδιακής ολοκλήρωσης καθιστώντας την πιο συνεκτική, πιο δομημένη και προβλέψιμη. Αυτή η ενισχυμένη διαδικασία θα στηρίξει περαιτέρω την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών για προσχώρηση μέσω της έγκαιρης συμμετοχής σε επιλεγμένες πολιτικές της Ένωσης, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις. Αυτό μπορεί να οικοδομήσει διοικητική ικανότητα, να ενισχύσει την ετοιμότητα για προσχώρηση και να αποφέρει απτά οφέλη για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις τόσο στην ΕΕ όσο και στις χώρες της διεύρυνσης πριν από την προσχώρηση. Η συμμετοχή θα παραμείνει αξιοκρατική, υπό όρους και αναστρέψιμη και θα εξαρτάται από την ετοιμότητα πολιτικής και τη στρατηγική ευθυγράμμιση.
Η δέσμη μέτρων θα τροφοδοτήσει τη στρατηγική συζήτηση μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με τη διεύρυνση και τις μεταρρυθμίσεις, μεταξύ άλλων στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Οκτωβρίου. Θα καθοδηγήσει τις εργασίες με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με τις θεσμικές και επιχειρησιακές προσαρμογές που απαιτούνται για μελλοντικές προσχωρήσεις.
Προσαρμογή των πολιτικών για μια ευρύτερη Ένωση
Οι επανεξετάσεις πολιτικής που παρουσιάστηκαν σήμερα δείχνουν ότι η Ένωση μπορεί να φιλοξενήσει μεγαλύτερη συμμετοχή εντός του υφιστάμενου πλαισίου των Συνθηκών και των συνθηκών προσχώρησης. Σε όλους τους τομείς πολιτικής, η διοικητική ικανότητα και η εφαρμογή είναι οι πλέον επαναλαμβανόμενες απαιτήσεις, τόσο εντός της ΕΕ όσο και στις χώρες της διεύρυνσης. Οι δεξιότητες, η ρυθμιστική και εποπτική ικανότητα, τα διαλειτουργικά συστήματα και η συνεργασία μεταξύ των διοικήσεων πρέπει και θα ενισχυθούν πριν από την προσχώρηση.
Όσον αφορά τις δημοσιονομικές ρυθμίσεις, οι επανεξετάσεις των πολιτικών υπογραμμίζουν ότι ο προϋπολογισμός της Ένωσης μπορεί να φιλοξενήσει νέα κράτη μέλη, συνεχίζοντας παράλληλα να χρηματοδοτεί τις υφιστάμενες προτεραιότητες της Ένωσης. Στο πλαίσιο της πρότασης για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο για την περίοδο 2028-2034, οι υποψήφιες χώρες θα χρηματοδοτηθούν στο πλαίσιο του προγράμματος «Η Ευρώπη στον κόσμο» πριν από την προσχώρηση· κατά την προσχώρηση, αυτό θα μεταβεί στα εθνικά και περιφερειακά σχέδια εταιρικής σχέσης του νέου κράτους μέλους, με πρόσθετη χρηματοδότηση για τη συνοχή, τη γεωργία, τις εσωτερικές υποθέσεις και το Interreg. Για την Ουκρανία, δεδομένης της κλίμακας, της δομής και της πολύ υψηλής παραγωγικότητας του γεωργικού της τομέα, οι στοχευμένες ρυθμίσεις θα πρέπει να περιορίσουν σημαντικά τη χρηματοδοτική στήριξη και την πρόσβαση στην αγορά για ευαίσθητα γεωργικά προϊόντα, βοηθώντας παράλληλα την Ουκρανία να ανακτήσει την πρόσβασή της στις παραδοσιακές εξαγωγικές αγορές τρίτων χωρών.
Ενίσχυση της διακυβέρνησης για μια ευρύτερη Ένωση
Στο τρέχον γεωπολιτικό περιβάλλον, η ΕΕ πρέπει να προσαρμόσει τη διακυβέρνησή της ώστε η λήψη αποφάσεων να καταστεί ταχύτερη και αποτελεσματικότερη. Αξιοποιώντας στο έπακρο τις δυνατότητες που παρέχουν οι Συνθήκες, η Ένωση μπορεί να ενισχύσει την ικανότητά της να ενεργεί, να προετοιμάζεται για τα μελλοντικά μέλη και να εξοπλίζεται καλύτερα για το μέλλον.
Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή θα συνεχίσει να υποστηρίζει τη χρήση ρητρών «γέφυρας» για τη μετάβαση από την ομοφωνία στην ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία σε βασικούς τομείς όπως οι κυρώσεις, η φορολογική απάτη και τα φορολογικά μέτρα στον τομέα της ενεργειακής πολιτικής. Επιπλέον, η Επιτροπή θα επανεξετάσει τις εκκρεμείς προτάσεις για να προσδιορίσει πού η ενισχυμένη συνεργασία θα μπορούσε να συμβάλει στην υπέρβαση ενός επίμονου εμποδίου. Στον τομέα της διεύρυνσης, η Επιτροπή προτείνει τη χρήση της ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία για το άνοιγμα των διαπραγματευτικών ομάδων και άλλων ενδιάμεσων αποφάσεων στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις, καθιστώντας τη διαδικασία πιο δυναμική.
Η Επιτροπή προτείνει επίσης να διερευνηθεί από κοινού με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ένας αποτελεσματικότερος χειρισμός των διαδικασιών του άρθρου 7, συμπεριλαμβανομένων πιθανών χρονοδιαγραμμάτων. Οι ετήσιες εκθέσεις για τη διεύρυνση και το κράτος δικαίου θα συνεχίσουν να χρησιμεύουν ως τα κύρια εργαλεία παρακολούθησης, με τις τελευταίες να επεκτείνονται σε άλλες υποψήφιες χώρες όταν και όταν είναι έτοιμες.
Σταδιακή ένταξη των υποψήφιων χωρών στην ΕΕ
Η στενότερη ολοκλήρωση αναμένεται να αποφέρει απτά οφέλη στους πολίτες και τις επιχειρήσεις τόσο στην ΕΕ όσο και στις υποψήφιες χώρες. Η Επιτροπή θα χαρτογραφήσει τα υφιστάμενα μέσα σταδιακής ολοκλήρωσης και θα εντοπίσει ευκαιρίες για την εμβάθυνση της ολοκλήρωσης σε στρατηγικούς τομείς όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, η ψηφιακή τεχνολογία και η άμυνα. Θα συμπληρώσει και θα ενισχύσει τη διαδικασία προσχώρησης, θα οικοδομήσει διοικητική ικανότητα και αμοιβαία εμπιστοσύνη, παραμένοντας παράλληλα υπό όρους και αναστρέψιμη. Η Επιτροπή θα δρομολογήσει ετήσιους διαλόγους με τους εταίρους της διεύρυνσης για την παρακολούθηση της προόδου, τον εντοπισμό ευκαιριών και την αντιμετώπιση των κενών στη σταδιακή ένταξη.
Τομεακές και θεσμικές διασφαλίσεις
Όπως ανακοινώθηκε στην ανακοίνωση του 2025 σχετικά με την πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ, οι μελλοντικές συνθήκες προσχώρησης θα πρέπει να περιλαμβάνουν ισχυρότερες διασφαλίσεις κατά της σοβαρής οπισθοδρόμησης όσον αφορά τις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν κατά τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις. Σήμερα, η Επιτροπή προτείνει ένα κοινό πλαίσιο για τις εν λόγω διασφαλίσεις. Οι μελλοντικές συνθήκες προσχώρησης θα ενισχύσουν τις υφιστάμενες τομεακές διασφαλίσεις και θα εισαγάγουν μια νέα θεσμική διασφάλιση. Ειδικότερα, η περίοδος κατά την οποία μπορούν να ενεργοποιηθούν διασφαλίσεις σε τομείς όπως η οικονομία, η εσωτερική αγορά, η δικαιοσύνη και οι εσωτερικές υποθέσεις, θα παραταθεί σημαντικά μετά την προσχώρηση. Μια ειδική θεσμική διασφάλιση θα αντιμετώπιζε σοβαρές παραβιάσεις των αξιών του άρθρου 2 της ΣΕΕ και της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας. Στις σοβαρότερες περιπτώσεις, τα μέτρα θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την αναστολή των δικαιωμάτων ψήφου του Συμβουλίου. Μεταβατικές ρυθμίσεις θα μπορούσαν επίσης να χρησιμοποιηθούν όπου χρειάζεται, μεταξύ άλλων για την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων και των υπηρεσιών, τη γεωργία, τα ευαίσθητα προϊόντα, τη χρηματοδότηση και τη συμμετοχή σε κοινά συστήματα. Για περιορισμένο χρονικό διάστημα, ένα νέο κράτος μέλος θα μπορούσε επίσης να δεσμευτεί να μην εμποδίσει μελλοντικές διευρύνσεις λόγω διμερών διαφορών.
Επόμενα βήματα
Η Επιτροπή καλεί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να προωθήσουν τις συζητήσεις και τις θεσμικές προετοιμασίες και τα μέτρα πολιτικής.
Στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων για τη διεύρυνση του 2026, η Επιτροπή θα παρουσιάσει ενδεικτικούς χάρτες πορείας για το Μαυροβούνιο, την Αλβανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, υπό την προϋπόθεση ότι θα διατηρήσουν τη δυναμική των μεταρρυθμίσεων. Θα παρουσιάσει επίσης μια συνεκτική προσέγγιση για τη σταδιακή ολοκλήρωση, συμπεριλαμβανομένης της χαρτογράφησης των στρατηγικών τομέων.
Η Επιτροπή θα συνεργαστεί επίσης με τα κράτη μέλη και τις υποψήφιες χώρες για την ευθυγράμμιση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τις εσωτερικές προετοιμασίες της Ένωσης.
Ιστορικό
Στην ομιλία της για την κατάσταση της Ένωσης το 2023, η πρόεδρος κ. φον ντερ Λάιεν κάλεσε την Ένωση να ανταποκριθεί στην αποφασιστικότητα των χωρών της διεύρυνσης και ανακοίνωσε επανεξετάσεις της πολιτικής πριν από τη διεύρυνση. Η διακήρυξη της Γρανάδας του ίδιου έτους καθόρισε τις παράλληλες αρμοδιότητες των χωρών της διεύρυνσης να προωθήσουν τις μεταρρυθμίσεις τους και της Ένωσης να αναλάβει τις αναγκαίες εσωτερικές προετοιμασίες. Στην ανακοίνωση της Επιτροπής του Μαρτίου 2024 σχετικά με τις επανεξετάσεις της πολιτικής πριν από τη διεύρυνση περιγράφεται ένα πρόγραμμα εργασίας που καλύπτει τέσσερις τομείς: αξίες, πολιτικές, προϋπολογισμός και διακυβέρνηση. Τον Ιούνιο του 2024 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε χάρτη πορείας για τις μελλοντικές εργασίες σχετικά με τις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις και κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει εμπεριστατωμένες επισκοπήσεις πολιτικής με επιχειρησιακά στοιχεία στους εν λόγω τέσσερις τομείς.
Στις πολιτικές κατευθύνσεις για την περίοδο 2024-2029, η Επιτροπή δεσμεύτηκε να υποβάλει προτάσεις για την ενίσχυση της ικανότητας δράσης της Ένωσης. Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καθόρισε τη θέση του μέσω των προτάσεων του 2023 για τη μεταρρύθμιση της Συνθήκης και της έκθεσης και του ψηφίσματός του του 2025 σχετικά με τις θεσμικές συνέπειες των διαπραγματεύσεων για τη διεύρυνση.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Oliver Cole on Unsplash
Τι περιλαμβάνεται στις επανεξετάσεις της πολιτικής πριν από τη διεύρυνση;
Η διεύρυνση της ΕΕ αποτελεί στρατηγική επένδυση στην ειρήνη, την ασφάλεια και την ευημερία της Ευρώπης. Αποφέρει σημαντικά πολιτικά και οικονομικά οφέλη τόσο για την Ένωση όσο και για τους εταίρους της διεύρυνσης. Για να απελευθερωθούν πλήρως αυτά τα οφέλη, η ΕΕ πρέπει να είναι έτοιμη να υποδεχθεί νέα μέλη.
Η σημερινή ανακοίνωση, με τίτλο «Προετοιμασία για μια ευρύτερη Ένωση», περιγράφει τους πολιτικούς προσανατολισμούς και τα πρακτικά βήματα που απαιτούνται για την προετοιμασία της ΕΕ για μελλοντικές διευρύνσεις.
Η επανεξέταση της πολιτικής πριν από τη διεύρυνση προβλέπει σαφείς δράσεις προτεραιότητας σε τέσσερις βασικούς τομείς: διακυβέρνηση, αξίες, πολιτικές και προϋπολογισμός. Οι επισκοπήσεις δείχνουν ότι η Ένωση μπορεί να φιλοξενήσει μεγαλύτερη συμμετοχή μέσω στοχευμένων προσαρμογών εντός του υφιστάμενου πλαισίου των Συνθηκών και των συνθηκών προσχώρησης.
Η δέσμη επιβεβαιώνει ότι η διεύρυνση παραμένει μια αξιοκρατική διαδικασία, η οποία καθορίζει την πρόοδο της μεταρρύθμισης κάθε προσχωρούσας χώρας.
Η σημερινή δέσμη μέτρων θα τροφοδοτήσει τη στρατηγική συζήτηση μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με τη διεύρυνση και τις μεταρρυθμίσεις, μεταξύ άλλων στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Οκτωβρίου.
Γιατί η διεύρυνση της ΕΕ αποτελεί προτεραιότητα τώρα;
Ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, παράλληλα με την αυξανόμενη αστάθεια στις γειτονικές χώρες της Ευρώπης και τον ευρύτερο παγκόσμιο ανταγωνισμό, υπογράμμισε τη σημασία μιας ισχυρότερης και πιο ενωμένης Ευρώπης. Στο πλαίσιο αυτό, η διεύρυνση δεν αποτελεί μόνο πολιτικό στόχο, αλλά και γεωπολιτική επένδυση στην ειρήνη, την ασφάλεια και τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα σε ολόκληρη την ήπειρο. Με την επέκταση της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και της ευημερίας σε ολόκληρη την ήπειρό μας, η διεύρυνση μπορεί να ενισχύσει την ενιαία αγορά, να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για εμπόριο και επενδύσεις και να αυξήσει την οικονομική ανθεκτικότητα και το πολιτικό βάρος της ΕΕ.
Για τους ευρωπαίους πολίτες και τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, τα οφέλη είναι συγκεκριμένα. Η διεύρυνση μπορεί να στηρίξει την οικονομική ανάπτυξη, να δημιουργήσει θέσεις εργασίας, να βελτιώσει τις υποδομές, να ενισχύσει τη συνδεσιμότητα και να καταστήσει ασφαλέστερες τις αλυσίδες εφοδιασμού. Μπορεί επίσης να βοηθήσει την ΕΕ και τους εταίρους της να ανταποκριθούν αποτελεσματικότερα σε κοινές προκλήσεις όπως η ενεργειακή ασφάλεια, η μετανάστευση, η κλιματική αλλαγή και οι εξωτερικές απειλές.
Τελικά, η διεύρυνση αφορά την οικοδόμηση μιας ασφαλέστερης, ισχυρότερης και πιο ευημερούσας Ευρώπης, ενωμένης με κοινές αξίες και κοινά συμφέροντα.
Πώς θα προσαρμόσει η ΕΕ τη διακυβέρνησή της για τα νέα μέλη;
Στο τρέχον γεωπολιτικό περιβάλλον, η ΕΕ πρέπει να προσαρμόσει τη διακυβέρνησή της ώστε η λήψη αποφάσεων να καταστεί ταχύτερη και αποτελεσματικότερη. Η Ένωση θα πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητες που προσφέρουν οι ισχύουσες Συνθήκες για την ενίσχυση της ικανότητάς της να ενεργεί και να προετοιμάζεται για τη μελλοντική διεύρυνση.
Η Επιτροπή συνιστά τη χρήση των υφιστάμενων μηχανισμών της Συνθήκης, όπως οι ρήτρες «γέφυρας» και η ενισχυμένη συνεργασία. Η Επιτροπή προτείνει τη χρήση ρητρών p asserelle για τη μετάβαση σε ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία σε επιλεγμένους τομείς, όπως οι κυρώσεις, η αντιμετώπιση της φορολογικής απάτης και τα φορολογικά μέτρα στον τομέα της ενεργειακής πολιτικής. Αυτό θα μπορούσε να συνοδεύεται από κατάλληλα μέτρα ασφαλείας για ουσιώδη εθνικά συμφέροντα, με αποτελεσματικότερη λήψη αποφάσεων, με παράλληλο σεβασμό των ουσιωδών εθνικών συμφερόντων των κρατών μελών. Η Επιτροπή συνιστά επίσης τη χρήση της ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία για το άνοιγμα των διαπραγματευτικών ομάδων και τη λήψη ενδιάμεσης απόφασης στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις.
Όταν οι στόχοι μιας πολιτικής της Ένωσης δεν μπορούν να επιτευχθούν εντός εύλογου χρονικού διαστήματος από την Ένωση στο σύνολό της, οι Συνθήκες προβλέπουν ένα άλλο μέσο για την προώθηση των στόχων αυτών: ενισχυμένη συνεργασία. Η ενισχυμένη συνεργασία επιτρέπει σε ομάδα τουλάχιστον εννέα κρατών μελών να καθιερώσουν στενότερη συνεργασία σε συγκεκριμένο τομέα πολιτικής, υπό τους όρους που προβλέπονται στις Συνθήκες. Η Επιτροπή θα επανεξετάσει τις εκκρεμείς προτάσεις για να προσδιορίσει πού η ενισχυμένη συνεργασία θα μπορούσε να συμβάλει στην υπέρβαση ενός επίμονου εμποδίου.
Η Επιτροπή δεσμεύεται να συνεργαστεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για τις θεσμικές και επιχειρησιακές προσαρμογές που απαιτούνται για μελλοντικές προσχωρήσεις.
Πώς σχεδιάζει η ΕΕ να διασφαλίσει ότι τα νέα μέλη τηρούν τις αξίες και τους κανόνες της ΕΕ;
Η παρακολούθηση του κράτους δικαίου αρχίζει πριν από την προσχώρηση και συνεχίζεται μετά την προσχώρηση μιας χώρας στην Ένωση. Η Επιτροπή θα επεκτείνει σταδιακά την έκθεση για το κράτος δικαίου σε περαιτέρω υποψήφιες χώρες καθώς θα είναι έτοιμες, ενώ τα νέα κράτη μέλη θα καλύπτονται επίσης από την πλήρη εργαλειοθήκη της ΕΕ για το κράτος δικαίου μετά την προσχώρηση.
Όπως ανακοινώθηκε στην ανακοίνωση του 2025 σχετικά με την πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ, οι μελλοντικές συνθήκες προσχώρησης θα πρέπει να περιλαμβάνουν ισχυρότερες διασφαλίσεις κατά της σοβαρής οπισθοδρόμησης όσον αφορά τις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν κατά τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις. Σήμερα, η Επιτροπή προτείνει ένα κοινό πλαίσιο για τις εν λόγω διασφαλίσεις. Οι μελλοντικές συνθήκες προσχώρησης θα προβλέπουν στοχευμένα διορθωτικά μέτρα όταν σοβαρές ελλείψεις κινδυνεύουν να υπονομεύσουν την εύρυθμη λειτουργία της Ένωσης.
Αυτό θα βασιστεί στα εργαλεία που είναι ήδη διαθέσιμα βάσει των Συνθηκών και των υφιστάμενων μηχανισμών που ισχύουν για τα σημερινά κράτη μέλη.
Ποιες είναι οι νέες διασφαλίσεις;
Η Επιτροπή προτείνει ένα σύνολο διασφαλίσεων που παρέχουν προσωρινά και στοχευμένα διορθωτικά μέτρα για τους κινδύνους που εντοπίστηκαν κατά τις προετοιμασίες προσχώρησης. Ειδικότερα, η Επιτροπή προτείνει να ενισχυθούν οι τρεις τομεακές διασφαλίσεις που χρησιμοποιήθηκαν σε προηγούμενες διευρύνσεις – που καλύπτουν την οικονομία, την εσωτερική αγορά και τη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις – παρατείνοντας σημαντικά την περίοδο κατά την οποία μπορούν να ενεργοποιηθούν.
Μια νέα θεσμική εγγύηση θα προσέθετε σοβαρές παραβιάσεις των αξιών του άρθρου 2 της ΣΕΕ και της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας. Τα διαθέσιμα μέτρα θα μπορούσαν να επεκταθούν στην αναστολή των δικαιωμάτων ψήφου στις σοβαρότερες περιπτώσεις. Μια άλλη επιλογή αφορά τα δικαιώματα λήψης αποφάσεων κατά τα πρώτα έτη της προσχώρησης, όπου για περιορισμένο χρονικό διάστημα, ένα νέο κράτος μέλος θα δεσμευόταν επίσης να μην αντιταχθεί σε αποφάσεις της ΕΕ σχετικά με μελλοντικές διευρύνσεις ή διμερείς διαφορές.
Οι διασφαλίσεις αυτές θα συμπληρώσουν την προενταξιακή παρακολούθηση από την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων έως την προσχώρηση, επιτρέποντας τη λήψη διορθωτικών μέτρων, εάν χρειαστεί. Όλες οι διασφαλίσεις θα είναι προσωρινές, στοχευμένες, αναστρέψιμες και θα υπόκεινται σε τακτική επανεξέταση.
Πώς θα χρηματοδοτήσει η ΕΕ τη μελλοντική διεύρυνση διατηρώντας παράλληλα τις υφιστάμενες προτεραιότητες;
Το προτεινόμενο ΠΔΠ 2028-2034 παρέχει ήδη το κύριο δημοσιονομικό πλαίσιο για τη μελλοντική διεύρυνση, συμπεριλαμβανομένου ενός μηχανισμού αναθεώρησης κατά την προσχώρηση ενός νέου κράτους μέλους. Η πρωτοβουλία «Η Ευρώπη στον κόσμο» που προτείνεται στο πλαίσιο του ΠΔΠ θα παράσχει προσαρμοσμένη προενταξιακή στήριξη, συνδυάζοντας επιχορηγήσεις, δάνεια και εγγυήσεις, για την επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων. Η σταδιακή ενσωμάτωση των υποψήφιων χωρών στα προγράμματα της ΕΕ θα εξομαλύνει τη μετάβαση, ενώ οι μηχανισμοί αναθεώρησης του ΠΔΠ θα προσαρμόσουν τα κονδύλια εάν και όπως απαιτείται κατά τη στιγμή της προσχώρησης.
Η χρηματοδότηση βάσει στόχων είναι καίριας σημασίας για την προσέγγιση αυτή. Τα προενταξιακά μέσα, όπως τα σχέδια ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια και τη Μολδαβία και η διευκόλυνση για την Ουκρανία, συνδέουν ήδη τις εκταμιεύσεις με συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις, διασφαλίζοντας ότι οι υποψήφιες χώρες είναι έτοιμες να διαχειριστούν τα κονδύλια της ΕΕ κατά την προσχώρηση. Για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, τα σχέδια βάσει στόχων θα παραμείνουν το κύριο μέσο υλοποίησης για τους εταίρους της διεύρυνσης, συνδέοντας τις πληρωμές με την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων και, μόλις καταστούν κράτη μέλη, διευκολύνοντας επίσης την ευθυγράμμιση με τις σχετικές διατάξεις των σχεδίων εθνικής και περιφερειακής εταιρικής σχέσης.
Το χρηματοδοτικό πακέτο του Μαυροβουνίου που παρουσιάστηκε τον Ιούνιο του 2 026 καταδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο τα ειδικά ανά χώρα σχέδια θα γεφυρώσουν την προενταξιακή και τη μετενταξιακή χρηματοδότηση, αποφεύγοντας τα κενά εφαρμογής. Καθώς οι διαπραγματεύσεις πλησιάζουν στην ολοκλήρωσή τους, η Επιτροπή θα καθορίσει τη χρηματοδοτική μετάβαση σε ειδική χρηματοδοτική δέσμη για κάθε χώρα της διεύρυνσης.
Η στήριξη στο πλαίσιο των σχεδίων βάσει στόχων πρέπει να εξακολουθήσει να εξαρτάται από την πρόοδο των μεταρρυθμίσεων και τη βελτίωση των εθνικών διαδικασιών δημοσιονομικού ελέγχου, με αναστολή ή επανόρθωση όταν δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις.
Πώς θα ωφεληθούν οι υποψήφιες χώρες από τη σταδιακή ένταξη πριν από την προσχώρηση;
Η στενότερη ολοκλήρωση αναμένεται να αποφέρει απτά οφέλη στους πολίτες και τις επιχειρήσεις τόσο στην ΕΕ όσο και στις υποψήφιες χώρες, πολύ πριν από την πλήρη ένταξη. Μπορεί να βοηθήσει τις υποψήφιες χώρες να συμμετάσχουν σταδιακά σε επιλεγμένα τμήματα της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ και να επωφεληθούν από στενότερη συνεργασία σε στρατηγικούς τομείς, στηρίζοντας παράλληλα τις μεταρρυθμίσεις και ενισχύοντας την ετοιμότητά τους για προσχώρηση. Η πρόσβαση θα εξαρτηθεί από την πρόοδο των προετοιμασιών προσχώρησης, την ετοιμότητα της σχετικής πολιτικής και τη στρατηγική ευθυγράμμιση με την Ένωση.
Η Επιτροπή θα χαρτογραφήσει τα υφιστάμενα μέσα και θα εντοπίσει ευκαιρίες για την εμβάθυνση της ολοκλήρωσης σε στρατηγικούς τομείς όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, ο ψηφιακός τομέας και η άμυνα, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της συνδεσιμότητας, των επενδύσεων και της ανθεκτικότητας. Η σταδιακή ολοκλήρωση θα συμπληρώσει και θα ενισχύσει τη διαδικασία προσχώρησης με την παροχή συγκεκριμένων κινήτρων για μεταρρυθμίσεις, την ανάπτυξη διοικητικής ικανότητας και την ενίσχυση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης. Η συμμετοχή θα εξακολουθήσει να εξαρτάται από την πρόοδο στους σχετικούς τομείς και να ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις αρχές και τις απαιτήσεις της διαδικασίας προσχώρησης. Τα μέτρα θα πρέπει επίσης να παραμείνουν αναστρέψιμα όπου είναι αναγκαίο, διασφαλίζοντας ότι η στενότερη ολοκλήρωση συμβαδίζει με τη συνεχή πρόοδο των μεταρρυθμίσεων.
Για να στηρίξει την προσέγγιση αυτή, η Επιτροπή θα δρομολογήσει ετήσιους διαλόγους με τους εταίρους της διεύρυνσης για τον απολογισμό της προόδου, τον εντοπισμό περαιτέρω ευκαιριών σταδιακής ένταξης και την αντιμετώπιση των εναπομενόντων κενών ή φραγμών. Αυτό θα παράσχει ένα τακτικό πλαίσιο για την αξιολόγηση της εφαρμογής, την ενίσχυση της συνεργασίας και τη διασφάλιση ότι η σταδιακή ολοκλήρωση θα αποφέρει πρακτικά αποτελέσματα στην πράξη.
Ποια είναι τα επόμενα βήματα;
Η Επιτροπή καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να προωθήσουν τις συζητήσεις και τις θεσμικές προετοιμασίες και τα μέτρα πολιτικής.
Στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων για τη διεύρυνση του 2026, η Επιτροπή θα παρουσιάσει ενδεικτικούς χάρτες πορείας για το Μαυροβούνιο, την Αλβανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, υπό την προϋπόθεση ότι θα διατηρήσουν τη δυναμική των μεταρρυθμίσεων.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Waldemar Brandt on Unsplash
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκταμίευσε 1,24 δισ. ευρώ στο πλαίσιο της αμυντικής συνιστώσας του δανείου στήριξης της Ουκρανίας ύψους 90 δισ. ευρώ. Η χρηματοδότηση καλύπτει δρόνους, αναχαιτιστές δρόνων, πυρομαχικά δρόνων και πυραύλους που κατασκευάζονται από ουκρανικές οντότητες.
Η κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δήλωσε: «Η Ρωσία συνεχίζει τη σκόπιμη στρατηγική της για την τρομοκρατία - προσπαθώντας να κάνει την καθημερινή ζωή αφόρητη για τους Ουκρανούς. Η εκταμίευση θα συμβάλει στην ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας της Ουκρανίας. Και την ικανότητα της Ουκρανίας να αμυνθεί. Για την προστασία των ανθρώπων και των υποδομών.»
Το δάνειο στήριξης για την Ουκρανία παρέχει στήριξη με ενδεικτική κατανομή 60 δισ. ευρώ για την άμυνα και 30 δισ. ευρώ για δημοσιονομική συνδρομή κατά την περίοδο 2026-2027. Μόνο το 2026 έχουν προγραμματιστεί 28,3 δισ. ευρώ για εκταμίευση με σκοπό τη στήριξη της αμυντικής βιομηχανικής ικανότητας της Ουκρανίας. Περαιτέρω εκταμιεύσεις στο πλαίσιο της αμυντικής συνιστώσας του μέσου για το 2026 θα συνεχιστούν τις επόμενες εβδομάδες.
Η στήριξη της άμυνας της Ουκρανίας εξακολουθεί να αποτελεί βασική προτεραιότητα για την ΕΕ. Παρέχοντας πρόσβαση σε δρόνους, αναχαιτιστές, πυρομαχικά, αντιαεροπορική άμυνα και πυραύλους, η ΕΕ βοηθά την Ουκρανία να καλύψει επείγουσες ανάγκες στο πεδίο της μάχης και να ενισχύσει την άμυνά της κατά του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας.
Όλες οι αποφάσεις χρηματοδότησης ανταποκρίνονται στις εξελισσόμενες ανάγκες της Ουκρανίας και υπόκεινται σε συμφωνημένους όρους και παρακολούθηση. Από το 2022 η ΕΕ και τα κράτη μέλη της έχουν παράσχει συνολική στήριξη ύψους 228,7 δισ. ευρώ στην Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένων 3,8 δισ. ευρώ από τα έσοδα από ακινητοποιημένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία.
Για το υπόλοιπο του 2026, η Ουκρανία εξακολουθεί να διαθέτει 32,5 δισ. ευρώ για χρηματοδοτική στήριξη: 28,1 δισ. ευρώ παραμένουν διαθέσιμα για εκταμίευση στο πλαίσιο του δανείου στήριξης για την Ουκρανία, εκ των οποίων 15,4 δισ. ευρώ για τη στήριξη της αμυντικής βιομηχανικής ικανότητας της Ουκρανίας και 12,7 δισ. ευρώ για δημοσιονομική στήριξη. Επιπλέον, εξακολουθεί να είναι διαθέσιμη δημοσιονομική στήριξη ύψους 4,4 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του αρχικού Μέσου Διευκόλυνσης για την Ουκρανία για το τρέχον έτος. Αυτό σημαίνει ότι περισσότερα από 17 δισ. ευρώ σε δημοσιονομική στήριξη είναι διαθέσιμα για το 2026, με την επιφύλαξη της εκπλήρωσης των σχετικών όρων που περιγράφονται στο σχέδιο για την Ουκρανία και στο μνημόνιο συνεννόησης.
Τον Φεβρουάριο του 2026 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εξέδωσαν τον κανονισμό (ΕΕ) 2026/467 για τη σύσταση του δανείου στήριξης της Ουκρανίας. Ο κανονισμός προβλέπει έως και 90 δισ. ευρώ για τη στήριξη της Ουκρανίας. Η στήριξη διαρθρώνεται γύρω από δύο συμπληρωματικές συνιστώσες: συνδρομή για την ενίσχυση των αμυντικών ικανοτήτων και των αμυντικών βιομηχανικών ικανοτήτων της Ουκρανίας, καθώς και στήριξη για τη διασφάλιση της συνεχούς λειτουργίας του κράτους, τη διατήρηση βασικών δημόσιων υπηρεσιών και την ενίσχυση της οικονομικής ανθεκτικότητας.
Μετά την υποβολή της χρηματοδοτικής στρατηγικής της Ουκρανίας τον Μάρτιο του 2026, το Συμβούλιο εξέδωσε, στις 23 Απριλίου 2026, εκτελεστική απόφαση για τον καθορισμό της συνδρομής που πρέπει να διατεθεί στην Ουκρανία το 2026.
Η αμυντική συνιστώσα επικεντρώνεται στην ανασυγκρότηση και τον εκσυγχρονισμό της τεχνολογικής και βιομηχανικής βάσης της Ουκρανίας στον τομέα της άμυνας, στηρίζοντας παράλληλα τη σταδιακή ενσωμάτωσή της στην ευρωπαϊκή τεχνολογική και βιομηχανική βάση στον τομέα της άμυνας.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Frederick Shaw on Unsplash
Το Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ) δημοσίευσε την ετήσια έκθεσή του, παρέχοντας στους ετήσιους λογαριασμούς της ΕΕ έναν καθαρό λογαριασμό υγείας για 19η συνεχή χρονιά. Το ΕΕΣ επιβεβαίωσε ότι η είσπραξη των εσόδων της ΕΕ δεν περιείχε ουσιώδη σφάλματα.
Σημαντικά ορόσημα για τον προϋπολογισμό της ΕΕ το 2025
Σε ένα πλαίσιο γεωπολιτικής αβεβαιότητας, ισχυρότερου παγκόσμιου ανταγωνισμού και συνεχιζόμενων συγκρούσεων, συμπεριλαμβανομένου του συνεχιζόμενου επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, ο προϋπολογισμός της ΕΕ παρέμεινε βασικό εργαλείο για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων της Ένωσης.
Το 2025 ο προϋπολογισμός της ΕΕ εξακολούθησε να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη στήριξη της Ευρώπης προς την Ουκρανία. Έως το τέλος του περασμένου έτους, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της είχαν διαθέσει περισσότερα από 193,3 δισ. ευρώ για στήριξη από την έναρξη του πολέμου, εκ των οποίων 88,3 δισ. ευρώ διατέθηκαν από τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Η στήριξη αυτή κάλυπτε την ανθρωπιστική βοήθεια, την αντιμετώπιση κρίσεων, τη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή, τη δημοσιονομική στήριξη και την έγκαιρη ανάκαμψη και ανασυγκρότηση.
Η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ υποστηρίχθηκε επίσης από τον προϋπολογισμό της ΕΕ το 2025 με επενδύσεις σε στρατηγικούς τομείς, διασυνοριακές υποδομές, έρευνα και καινοτομία, ύψους 12,9 δισ. ευρώ το 2025 για την έρευνα και την καινοτομία. Μεταξύ του 2021 και του 2025, το πρόγραμμα είχε δημιουργήσει περισσότερες από 22 500 επιστημονικές δημοσιεύσεις αξιολογημένες από ομοτίμους, με τη συμμετοχή περισσότερων από 130 000 ερευνητών σε δραστηριότητες αναβάθμισης των δεξιοτήτων και συνέβαλε σε περισσότερα από 10 000 καινοτόμα προϊόντα και εφαρμογές διανοητικής ιδιοκτησίας. Το πρόγραμμα στήριξε επίσης περισσότερες από 10 000 ΜΜΕ και νεοφυείς επιχειρήσεις, μεταξύ άλλων σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη και τα προηγμένα υλικά κατά την ίδια περίοδο. Παράλληλα, κινητοποιήθηκαν 58 δισ. ευρώ σε επενδύσεις, με 11,7 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις που δεσμεύτηκαν για έργα που επικεντρώνονται στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, την κατασκευή συσσωρευτών και το ανανεώσιμο υδρογόνο.
Το NextGenerationEU συνέχισε να στηρίζει την οικονομική ανάκαμψη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων των κρατών μελών στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Το 2025 η Επιτροπή αξιολόγησε 34 αιτήσεις πληρωμής ύψους 87,3 δισ. ευρώ. Σε ολόκληρη την ΕΕ, ο μηχανισμός έχει κάνει πραγματική διαφορά στη ζωή των ατόμων, στηρίζοντας φιλόδοξα επενδυτικά θεματολόγια σε βασικούς τομείς, όπως η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση, η υγειονομική περίθαλψη, η εκπαίδευση και η κατάρτιση, καθώς και η στήριξη των επιχειρήσεων.
Ο προϋπολογισμός εξακολούθησε επίσης να στηρίζει τους πολίτες και τις περιφέρειες σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το 2025 τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες διέθεσαν 3,3 δισ. ευρώ σε χρηματοδότηση της πολιτικής συνοχής για οικονομικά προσιτή και βιώσιμη στέγαση, 14,5 δισ. ευρώ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και τη διαχείριση του κινδύνου καταστροφών και 3,1 δισ. ευρώ για την ανθεκτικότητα των υδάτων. Μεταξύ 2021 και 2025, ο προϋπολογισμός της ΕΕ έχει στηρίξει επιπλέον 1 434 μεγαβάτ δυναμικότητας ανανεώσιμης ενέργειας, ευρυζωνική πρόσβαση για περισσότερες από 335 000 κατοικίες και πάνω από 1 000 χιλιόμετρα νέων, αναβαθμισμένων ή εκσυγχρονισμένων οδών σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Ταυτόχρονα, το 2025 η κοινή γεωργική πολιτική συνέχισε να στηρίζει τα μέσα διαβίωσης και την παραγωγικότητα των αγροτικών περιοχών και να προωθεί δυναμικές αγροτικές οικονομίες με πληρωμές ύψους 53,2 δισ. ευρώ το 2025, φθάνοντας τα 5,5 εκατομμύρια γεωργούς.
Όσον αφορά την ασφάλεια και την άμυνα, ο προϋπολογισμός της ΕΕ συνέβαλε στην ενίσχυση των ικανοτήτων και της βιομηχανικής βάσης της Ευρώπης. Το 2025 δρομολογήθηκαν 63 έργα με ενωσιακή χρηματοδότηση άνω του 1 δισ. ευρώ, με τις ΜΜΕ να αντιπροσωπεύουν το 38 % των δικαιούχων. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας χορήγησε περίπου 1 δισ. ευρώ σε συνεργατική έρευνα, ανάπτυξη και καινοτομία στον τομέα της άμυνας, συμπεριλαμβανομένων άνω των 140 εκατ. ευρώ ειδικά για ΜΜΕ που αναπτύσσουν και δοκιμάζουν ρηξικέλευθες τεχνολογίες. Το σχέδιο ReArm Europe, το οποίο εγκρίθηκε το 2025, θα μπορούσε έως το 2030 να απελευθερώσει δημοσιονομικά περιθώρια ύψους έως 650 δισ. ευρώ μέσω αύξησης του ΑΕΠ κατά 1,5 % στους αμυντικούς προϋπολογισμούς και περιλαμβάνει δάνεια ύψους έως 150 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση επειγουσών επενδυτικών αναγκών στον τομέα της άμυνας και ελλείψεων ικανοτήτων.
Στο πλαίσιο της ανθρωπιστικής δράσης, η ΕΕ διέθεσε περίπου 2,6 δισ. ευρώ το 2025 μέσω του προγράμματος ανθρωπιστικής βοήθειας. Υποστήριξε άτομα που επλήγησαν από φυσικούς κινδύνους, συγκρούσεις, εκτοπισμούς, επισιτιστική ανασφάλεια, ακραία φτώχεια, παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και έμφυλη βία. Ιδιαίτερη προτεραιότητα ήταν η Παλαιστίνη, για την οποία διατέθηκαν 220 εκατ. ευρώ για τη στήριξη υπηρεσιών προς τον παλαιστινιακό λαό, τη στήριξη της ανάκαμψης και της σταθεροποίησης της Δυτικής Όχθης και της Γάζας και τη στήριξη του ιδιωτικού τομέα στην Παλαιστίνη.
Ο προϋπολογισμός της ΕΕ εξακολούθησε να παρέχει σαφή ενωσιακή προστιθέμενη αξία μέσω της στήριξης οριζόντιων προτεραιοτήτων. Το 2025 σχεδόν 64 δισ. ευρώ (33 %) στήριξαν κλιματικούς στόχους και πάνω από 15 δισ. ευρώ (7,8 %) βιοποικιλότητα για την επίτευξη των στόχων του 30 % και του 7,5 % αντίστοιχα, καθώς και πάνω από 19 δισ. ευρώ ψηφιακές προτεραιότητες και σχεδόν 38 δισ. ευρώ ισότητα των φύλων.
Ισχυροί έλεγχοι προστατεύουν τον προϋπολογισμό της ΕΕ
Η Επιτροπή σημειώνει την αρνητική γνώμη του ΕΕΣ σχετικά με την κανονικότητα των δαπανών στο πλαίσιο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου. Το εκτιμώμενο ποσοστό σφάλματος του ΕΕΣ είναι 3,8 %, συγκρίσιμο με εκείνο του προηγούμενου έτους (3,6 %) και σημαντικά χαμηλότερο από ό,τι το 2023 (5,6 %) και το 2022 (4,2 %).
Ένα σφάλμα δεν σημαίνει αυτόματα απάτη ή σπατάλη. Τα περισσότερα σφάλματα και παρατυπίες έχουν μη δόλιο χαρακτήρα και τα σχετικά έργα εξακολουθούν να αποφέρουν θετικά αποτελέσματα σύμφωνα με τους στόχους πολιτικής της ΕΕ.
Η Επιτροπή και το ΕΕΣ διαδραματίζουν συμπληρωματικό ρόλο στη διασφάλιση της διαφανούς και υπεύθυνης χρήσης των κονδυλίων της ΕΕ. Ωστόσο, οι εκτιμήσεις τους για το ποσοστό σφάλματος δεν είναι άμεσα συγκρίσιμες λόγω των διακριτών εντολών τους.
Για την προστασία του προϋπολογισμού, η Επιτροπή συνεργάζεται με όσους εκτελούν τον προϋπολογισμό της ΕΕ επιτόπου. Η Επιτροπή βασίζεται σε εκτεταμένους ελέγχους από τα κράτη μέλη και άλλους εταίρους υλοποίησης, πέραν των δικών της ελέγχων και λογιστικών ελέγχων. Η Επιτροπή αυξάνει επίσης την ευαισθητοποίηση σχετικά με τους κανόνες χρηματοδότησης απευθυνόμενη απευθείας στους δικαιούχους ενωσιακής χρηματοδότησης μέσω εκστρατειών, εργαστηρίων και άλλων δραστηριοτήτων προβολής.
Όσον αφορά τα προγράμματα που βασίζονται στο κόστος, η Επιτροπή εκτιμά ότι πέτυχε εκ νέου τον στόχο της για διατήρηση του τελικού επιπέδου σφάλματος (δηλαδή του κινδύνου κατά το κλείσιμο), μετά από όλους τους εκ των υστέρων ελέγχους και τη διενέργεια διορθώσεων, κάτω του 2 %.
Όσον αφορά τα προγράμματα που βασίζονται στις επιδόσεις, η Επιτροπή υπολογίζει το μερίδιο των δαπανών που διατρέχουν χαμηλό, μεσαίο και υψηλό κίνδυνο και υποβάλλει σχετικές εκθέσεις με διαφάνεια, οι οποίες απορρέουν από την αξιολόγηση της ορθής λειτουργίας των εθνικών συστημάτων διακυβέρνησης για την κοινή γεωργική πολιτική 2023-2027, καθώς και από την επίτευξη των οροσήμων και των στόχων για τις δαπάνες που σχετίζονται με τις εγκαταστάσεις της Μολδαβίας, της Ουκρανίας και των Δυτικών Βαλκανίων. Συνολικά, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο προϋπολογισμός στο πλαίσιο αυτών των προγραμμάτων βάσει επιδόσεων προστατεύεται επαρκώς.
Το 2025, ως αποτέλεσμα των λογιστικών και λοιπών ελέγχων τους, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη εφάρμοσαν προληπτικά και διορθωτικά μέτρα ύψους 9 δισ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων διακοπών και αναστολών πληρωμών και δημοσιονομικών διορθώσεων.
Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι οι δαπάνες στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας ενέχουν χαμηλό επίπεδο κινδύνου. Η Επιτροπή αποκομίζει εύλογη βεβαιότητα σχετικά με την ικανοποιητική εκπλήρωση των οροσήμων και των στόχων βάσει ολοκληρωμένων προληπτικών ελέγχων πριν από την πραγματοποίηση των πληρωμών (συμπεριλαμβανομένης της ανάλυσης της λεπτομερούς τεκμηρίωσης και, όπου απαιτείται, των ζωντανών ελέγχων των συστημάτων και των επιτόπιων επισκέψεων), καθώς και των κατασταλτικών ελεγκτικών εργασιών. Εάν η Επιτροπή κρίνει ότι τα ορόσημα και οι στόχοι δεν έχουν εκπληρωθεί ικανοποιητικά, η Επιτροπή δεν καταβάλλει το σύνολο ή μέρος της χρηματοδοτικής συνεισφοράς στο εν λόγω κράτος μέλος.
Διασφάλιση της αξιοπιστίας των λογαριασμών και περαιτέρω μετριασμός των κινδύνων
Οι λογαριασμοί του 2025 καταρτίστηκαν για πρώτη φορά στο χρηματοπιστωτικό σύστημα επόμενης γενιάς της ΕΕ, το SUMMA, το οποίο αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό, την εναρμόνιση και την τυποποίηση των χρηματοοικονομικών επιχειρηματικών διαδικασιών της ΕΕ. Το SUMMA περιλαμβάνει συστηματικούς και αυστηρούς ελέγχους που εφαρμόζονται για να διασφαλιστεί ότι οι χρηματοοικονομικές πληροφορίες χρησιμοποιούνται με ακρίβεια, αντικατοπτρίζουν τις υποκείμενες πράξεις και συνάδουν πλήρως με τους ισχύοντες λογιστικούς κανόνες.
Για να διασφαλιστεί η εύρυθμη λειτουργία του συστήματος της ΕΕ για την καταπολέμηση της απάτης και η καλή συνεργασία με άλλα βασικά θεσμικά όργανα της ΕΕ που συμμετέχουν στην καταπολέμηση της απάτης, η Επιτροπή δρομολόγησε επανεξέταση της αρχιτεκτονικής της ΕΕ για την καταπολέμηση της απάτης τον Ιούλιο του 2025. Τα αποτελέσματα αυτής της επανεξέτασης θα παρουσιαστούν στο τέλος του 2026.
Ιστορικό
Η δημοσίευση της ετήσιας έκθεσης του ΕΕΣ και η παρουσίαση της δέσμης ενοποιημένων δημοσιονομικών εκθέσεων και εκθέσεων λογοδοσίας (IFAR) στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενεργοποιούν την ετήσια «διαδικασία απαλλαγής», με απολογισμό της δημοσιονομικής διαχείρισης και των επιτευγμάτων του προϋπολογισμού της ΕΕ το 2025. Η δέσμη IFAR περιλαμβάνει πέντε εκθέσεις της Επιτροπής που προσφέρουν μια ολοκληρωμένη ματιά στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιήθηκε ο προϋπολογισμός της ΕΕ.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Roman Wimmers on Unsplash
Το Κοινοβούλιο καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει πρόταση για την προστασία των εργαζομένων από τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους και το άγχος που σχετίζονται με την εργασία.
Οι ευρωβουλευτές συμφώνησαν σε μια σειρά συστάσεων, που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία, για την πρόληψη, την εξάλειψη ή τη μείωση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων που σχετίζονται με την εργασία και μπορούν να οδηγήσουν σε εργασιακό άγχος, επαγγελματική εξουθένωση και ψυχικές και σωματικές διαταραχές. Πριν την υποβολή της πρότασης της Επιτροπής θα πρέπει να προηγηθεί εκτίμηση επιπτώσεων, συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης της ισχύουσας νομοθεσίας.
Οι ευρωβουλευτές απαιτούν οι εργοδότες να αναλάβουν δεσμευτικές υποχρεώσεις για την προστασία της ψυχικής και σωματικής υγείας των εργαζομένων και τη διασφάλιση ασφαλών και αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας. Ζητούν επίσης από την Επιτροπή και τις χώρες της ΕΕ να αναγνωρίσουν ρητά ότι οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι που συνδέονται με την εργασία προκαλούν επαγγελματικές ασθένειες.
Η έκθεση νομοθετικής πρωτοβουλίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εγκρίθηκε με 413 ψήφους υπέρ, 210 κατά και 29 αποχές.
Πολιτικές για την αντιμετώπιση της βίας και της παρενόχλησης
Οι ευρωβουλευτές ζητούν από τους εργοδότες να προλαμβάνουν τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους που σχετίζονται με την εργασία. Θα πρέπει επίσης να υιοθετούν και να εφαρμόζουν πολιτικές που καθορίζουν και απαγορεύουν τη βία, την παρενόχληση, τον εκφοβισμό και τη μεροληπτική συμπεριφορά που υπονομεύει την αξιοπρέπεια, τη σωματική ή ψυχική υγεία των εργαζομένων, καθώς και μηχανισμούς έγκαιρου εντοπισμού και πρωτόκολλα πρόληψης βάσει κινδύνου για τη βία από τρίτους. Αναφέρουν ακόμα ότι απαιτείται έγκαιρη στήριξη για τους εργαζομένους που εκτίθενται σε ψυχοκοινωνικούς κινδύνους.
Εκτίμηση ψυχοκοινωνικών κινδύνων και σχέδια δράσης
Οι ευρωβουλευτές συνιστούν στους εργοδότες να διενεργούν τακτικές αξιολογήσεις ψυχοκοινωνικών κινδύνων για την αξιολόγηση παραγόντων όπως ο υπερβολικός φόρτος και η υψηλή ένταση εργασίας, εγκρίνοντας στη συνέχεια σχέδια δράσης με συγκεκριμένα μέτρα. Σημαντική αναδιάρθρωση ή αναδιοργάνωση, όπως οι ρυθμίσεις τηλεργασίας ή η εισαγωγή αυτοματοποιημένων συστημάτων λήψης αποφάσεων και αυτοματοποιημένης παρακολούθησης, θα πρέπει να υπόκεινται σε προηγούμενη αξιολόγηση ψυχοκοινωνικού κινδύνου σε συνεργασία με τους εργαζομένους και τους εκπροσώπους τους, λένε.
Οι εργοδότες θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι η εισαγωγή συστημάτων αλγοριθμικής διαχείρισης δεν επιβάλλει υπερβολική επιβάρυνση ή παρακολούθηση των εργαζομένων και θα πρέπει πάντα να υπάρχει ανθρώπινη εποπτεία. Οι ευρωβουλευτές επαναλαμβάνουν επίσης ότι οι εργαζόμενοι έχουν το δικαίωμα της αποσύνδεσης από την εργασία.
Υποστήριξη για την επιστροφή στην εργασία
Οι εργαζόμενοι που απουσιάζουν από την εργασία λόγω ψυχοκοινωνικών κινδύνων που σχετίζονται με την εργασία θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα σε υποστηριζόμενη και βιώσιμη επιστροφή, λένε οι ευρωβουλευτές. Για τον σκοπό αυτό, συνιστούν στους εργοδότες να καταρτίζουν ατομικά σχέδια επιστροφής, προσδιορίζοντας παραμέτρους όπως προσαρμογές του χρόνου, της οργάνωσης, των καθηκόντων ή του φόρτου εργασίας.
Δηλώσεις
Η εισηγήτρια Estelle Ceulemans (Σοσιαλιστές, Βέλγιο) δήλωσε: «Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλεί την Επιτροπή να αναλάβει δράση για την ψυχική υγεία και τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στον χώρο εργασίας. Πρέπει να απομακρυνθούμε από την ‘κοινωνία της επαγγελματικής εξουθένωσης’ και να συμβάλουμε στη δημιουργία υγιών χώρων εργασίας όπου όλοι μπορούν να ευδοκιμήσουν - ιδίως καθώς η χρήση ψηφιακών τεχνολογιών και τεχνητής νοημοσύνης στον χώρο εργασίας εξακολουθεί να αυξάνεται. Πρόκειται για ζήτημα που αφορά την ευημερία των εργαζομένων αλλά και τα δημόσια οικονομικά, καθώς το κόστος για την κοινωνία στις μέρες μας κυριολεκτικά εκτοξεύεται».
Επόμενα βήματα
Η Επιτροπή έχει στη διάθεσή της τρεις μήνες για να απαντήσει στο αίτημα του Κοινοβουλίου, είτε ενημερώνοντας το Κοινοβούλιο σχετικά με τα μέτρα που σχεδιάζει να λάβει είτε αιτιολογώντας τυχόν άρνησή της να υποβάλει νομοθετική πρόταση.
Πηγή: europarl.europa.eu
Photo by Vitaly Gariev on Unsplash
Οι ευρωβουλευτές συζήτησαν με εκπροσώπους του Συμβουλίου και της Επιτροπής τις τελευταίες εξελίξεις στις διαπραγματεύσεις για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) της ΕΕ.
Ο Siegfried Mureşan (ΕΛΚ, Ρουμανία), συνεισηγητής του Κοινοβουλίου για το ΠΔΠ, προειδοποίησε ότι «οποιεσδήποτε περικοπές στον προϋπολογισμό, οι οποίες θα αποδυναμώσουν την Ευρώπη τα επόμενα χρόνια, δεν μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για την έγκριση του Κοινοβουλίου. Το Κοινοβούλιο δεν θα εγκρίνει έναν προϋπολογισμό που δεν θα μας επέτρεπε να επιτύχουμε τους στόχους μας ή που θα επηρέαζε την ικανότητά μας να αντιδρούμε σε κρίσεις ή απροσδόκητες εξελίξεις».
Ο κ. Mureșan δήλωσε ότι η Επιτροπή είχε προτείνει προϋπολογισμό για την περίοδο 2028-2034 στο ίδιο επίπεδο με τον τρέχοντα προϋπολογισμό για την περίοδο 2021-2027, παρά τις αυξανόμενες προκλήσεις. Η πρόταση της Επιτροπής αντιπροσωπεύει το 1,15% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (ΑΕΕ) των κρατών μελών, ενώ το τρέχον ΠΔΠ, όταν υποβλήθηκε, ανερχόταν στο 1,14% του συνολικού ΑΕΕ της ΕΕ. «Κάθε περαιτέρω μείωση κάτω από την πρόταση της Επιτροπής θα αποδυνάμωνε την Ευρώπη», τόνισε εκ νέου, υπογραμμίζοντας πως, αν και οι εθνικοί προϋπολογισμοί αυξήθηκαν κατά 68% τα τελευταία επτά έτη σε απόλυτους αριθμούς, ο προϋπολογισμός της ΕΕ δεν συμβαδίζει με την εξέλιξη αυτή. Η αντίληψη ότι ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός συνεχώς διογκώνεται δεν αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα.
Η συνεισηγήτρια Carla Tavares (Σοσιαλιστές, Πορτογαλία) δήλωσε: «Δεν αντιμετωπίζουμε πλέον προσωρινές κρίσεις, αλλά διαρθρωτικές προκλήσεις» και «η απάντησή μας πρέπει να είναι εξίσου διαρθρωτική και φιλόδοξη. Μιλώντας για τη θέση του Κοινοβουλίου, δήλωσε: «Δεν ζητάμε ‘περισσότερα χρήματα’. Ζητάμε πόρους που να αντιστοιχούν στις ευθύνες που ανατίθενται στην ΕΕ».
Όλοι συμφωνούν, σημείωσε η κα. Tavares, ότι η Ευρώπη χρειάζεται έναν ισχυρότερο προϋπολογισμό για να υλοποιήσει προτεραιότητες όπως η ανταγωνιστικότητα, η ενεργειακή ανεξαρτησία, η ασφάλεια, το κλίμα, η εκπαίδευση και η υγεία, ενώ ορισμένοι στο Συμβούλιο ζητούν μικρότερο προϋπολογισμό και απορρίπτουν τις προτάσεις για νέους ιδίους πόρους. «Αυτό σημαίνει ότι θέλουμε μια Ευρώπη πρώτης κατηγορίας με προϋπολογισμό δεύτερης κατηγορίας! Αυτό δεν είναι φιλοδοξία, είναι αντίφαση! Και θα καταλήξει να βλάψει τους Ευρωπαίους», προειδοποίησε. «Η επιλογή δεν είναι μεταξύ μιας φθηνή Ευρώπης και μιας δαπανηρής Ευρώπης», αλλά «μεταξύ μιας υποχρηματοδοτούμενης Ευρώπης, που οδεύει από κρίση σε κρίση, και μιας επαρκώς χρηματοδοτούμενης Ευρώπης, ικανής να προλαμβάνει τις προκλήσεις, να επενδύει σε ανθρώπους και επιχειρήσεις και να διαμορφώνει το δικό της μέλλον», κατέληξε.
Οι ομιλητές από τις περισσότερες πολιτικές ομάδες επιβεβαίωσαν τη θέση του Κοινοβουλίου, η οποία εγκρίθηκε τον Απρίλιο του 2026. Οι ευρωβουλευτές επιθυμούν έναν ισχυρό, ρεαλιστικό προϋπολογισμό της ΕΕ προσανατολισμένο στο μέλλον, αντίστοιχο του επιπέδου των φιλοδοξιών της ΕΕ και ο οποίος θα εισάγει νέες ροές εσόδων. Επέμειναν στη θέση για έναν προϋπολογισμό που θα αποφέρει οφέλη στους πολίτες, θα μειώνει τις ανισότητες και θα εγγυάται επαρκείς πόρους για βασικές πολιτικές, συμπεριλαμβανομένης της γεωργίας, της περιφερειακής, της συνοχής και της κοινωνικής χρηματοδότησης. Οι ομιλητές εξέφρασαν επίσης ανησυχίες σχετικά με το πώς δαπανάται ο προϋπολογισμός της ΕΕ και τόνισαν την ανάγκη αύξησης της διαφάνειας και της λογοδοσίας.
Ο Thomas Byrne, υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Ιρλανδίας, επιβεβαίωσε ότι το Σάββατο η Ιρλανδική Προεδρία της ΕΕ θα υποβάλει το σχέδιο διαπραγματευτικής θέσης του Συμβουλίου. «Στόχος μας είναι να φέρουμε τις διαπραγματεύσεις ένα βήμα πιο κοντά στη συμφωνία», είπε, προσθέτοντας ότι «η εξεύρεση ισορροπίας συνεπάγεται δύσκολες αποφάσεις».
Ο Piotr Serafin, επίτροπος Προϋπολογισμού, Καταπολέμησης της Απάτης και Δημόσιας Διοίκησης, τόνισε ότι «ορισμένες πρωτεύουσες εξακολουθούν να εξετάζουν τον προϋπολογισμό της ΕΕ με τον τρόπο που οι λογιστές εξετάζουν τους ισολογισμούς: πόσα βάζω και πόσα βγάζω. Η προσέγγιση αυτή ήταν ήδη άστοχη στο παρελθόν, αλλά με τον παρόντα προϋπολογισμό μας είναι δομικά εσφαλμένη», δήλωσε. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ αντιμετωπίζει κοινές προκλήσεις που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν από τα κράτη μέλη ξεχωριστά ή θα ήταν πολύ πιο δαπανηρές εάν κάθε χώρα προσπαθούσε μεμονωμένα, σημείωσε.
Στη διαπραγματευτική του θέση, το Κοινοβούλιο ζήτησε αύξηση τκατά περίπου 10% σε σύγκριση με την πρόταση της Επιτροπής του Ιουλίου του 2025, για τη στήριξη βασικών προτεραιοτήτων όπως η άμυνα και η ασφάλεια, η ανταγωνιστικότητα, η συνοχή και η γεωργία. To EK πρότεινε επίσης νέες πηγές εσόδων για τον κοινό προϋπολογισμό, για να ελαφρυνθεί η πίεση στις συνεισφορές των κρατών μελών της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης μιας εισφοράς ψηφιακών υπηρεσιών, μιας εισφοράς για τα διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια, μιας επέκτασης του μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (CBAM) και μιας εισφοράς στα κεφαλαιακά κέρδη κρυπτοστοιχείων.
Μαγνητοσκόπηση της συζήτησης στην ολομέλεια.
Σχετικές Πληροφορίες
Αν και το Κοινοβούλιο έχει ήδη έτοιμη τη θέση του για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό, επί του παρόντος τα κράτη μέλη διαπραγματεύονται για να καταλήξουν σε μια κοινή θέση. Το σχέδιο διαπραγματευτικής θέσης της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου πρότεινε μείωση κατά 2% σε σύγκριση με την πρόταση της Επιτροπής. Το «διαπραγματευτικό πλαίσιο» της τρέχουσας Ιρλανδικής Προεδρίας του Συμβουλίου αναμένεται να παρουσιαστεί το Σάββατο 10 Οκτωβρίου. Για να εγκριθεί ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ, απαιτείται ομόφωνη απόφαση του Συμβουλίου και έγκριση του Κοινοβουλίου, με απόλυτη πλειοψηφία επί του αριθμού των εν ενεργεία ευρωβουλευτών. Πάνω από το 93% του προϋπολογισμού της ΕΕ διατίθεται απευθείας σε προγράμματα της ΕΕ που στηρίζουν ανθρώπους και έργα σε όλα τα κράτη μέλη, ενώ λιγότερο από το 7% δαπανάται για τη διοίκηση.
Πηγή: europarl.europa.eu
Photo by Eduard Delputte on Unsplash
Το Κοινοβούλιο ζητά μια ισχυρότερη και βασισμένη σε αρχές πολιτική της ΕΕ απέναντι στην Κίνα, συνδυάζοντας τον διάλογο με τη μεγαλύτερη προστασία των ευρωπαϊκών συμφερόντων.
Σε σύστασή του προς τα άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ εγκρίθηκε με 454 ψήφους υπέρ, 86 κατά και 110 αποχές, το Κοινοβούλιο δηλώνει ότι το συμφέρον της ΕΕ είναι η προώθηση ενός πολυμερούς κόσμου. Τονίζει τη σημασία του διαλόγου με την Κίνα σχετικά τις παγκόσμιες προκλήσεις, την ειρήνη και την ασφάλεια, το κλίμα και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ταυτόχρονα, επισημαίνουν ότι οι διμερείς σχέσεις έχουν φτάσει σε κρίσιμο σημείο λόγω των αθέμιτων οικονομικών πρακτικών της Κίνας και της θέσης της σχετικά με τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Όπως υποστηρίζει το ΕΚ, η ΕΕ θα πρέπει να συντονιστεί με τις ΗΠΑ, τα μέλη της G7 και άλλους ομοϊδεάτες εταίρους και να ενθαρρύνει την Κίνα να ασκήσει την επιρροή της στη Ρωσία για να συμβάλει στον τερματισμό του πολέμου.
Μείωση των εξαρτήσεων και προάσπιση των ευρωπαϊκών αξιών
Οι ευρωβουλευτές δηλώνουν ότι απαιτείται επείγουσα δράση κατά της εργαλειοποίησης της οικονομικής εξάρτησης της ΕΕ από την Κίνα, παράλληλα με μια αυστηρή στρατηγική ελαχιστοποίησης των κινδύνων, με τις κρίσιμες πρώτες ύλες, τα φάρμακα, τις μπαταρίες, τα ηλεκτρικά οχήματα, την τεχνολογία πληροφοριών και επικοινωνιών, τους ημιαγωγούς και άλλους στρατηγικούς τομείς στο επίκεντρο. Ζητούν ισχυρότερο έλεγχο των επενδύσεων και προστασία των κρίσιμων τεχνολογιών, υποδομών και αλυσίδων εφοδιασμού. Το Κοινοβούλιο χαρακτηρίζει ως αυξανόμενες προκλήσεις για την οικονομία της ΕΕ την προσανατολισμένη στις εξαγωγές πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα της οικονομίας της Κίνας, τις κρατικές επιδοτήσεις αλλά και άλλους περιορισμούς στην είσοδο των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στην κινέζικη αγορά.
Οι ευρωβουλευτές ζητούν αμοιβαιότητα και ισότιμους όρους ανταγωνισμού στο εμπόριο και τις επενδύσεις και υποστηρίζουν την αναλογική δράση της ΕΕ όταν η Κίνα δεν ανοίγει τις εσωτερικές της αγορές. Επίσης, ζητούν,, ισχυρότερες συνεργασίες στο πλαίσιο της στρατηγικής Global Gateway που θα παρέχουν μια αξιόπιστη εναλλακτική λύση της κινέζικης πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη Ένας Δρόμος», ιδίως στην Αφρική και τη Λατινική Αμερική. Η έκθεση επιβεβαιώνει την πολιτική «μίας Κίνας» της ΕΕ, ενώ αντιτίθεται σε οποιαδήποτε μονομερή αλλαγή του status quo στην Ταϊβάν διά της βίας ή του εξαναγκασμού.
Οι ευρωβουλευτές ζητούν ισχυρότερη ανθεκτικότητα έναντι των κυβερνοεπιθέσεων, των εξωτερικών παρεμβάσεων, της κατασκοπείας και των υβριδικών απειλών, ενώ παράλληλα απαιτούν ενισχυμένο διάλογο για τα ανθρώπινα δικαιώματα και πίεση στην Κίνα για την καταστολή, την καταναγκαστική εργασία και τις πολιτικές στο Θιβέτ και το Σινγιάνγκ. Ζητούν επίσης την άνευ όρων απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων.
Δηλώσεις
Η εισηγήτρια Hilde Vautmans (Renew, Βέλγιο) δήλωσε: «Η Κίνα αποτελεί ουσιαστικό εταίρο για την Ευρώπη, αλλά μια βιώσιμη εταιρική σχέση απαιτεί σαφείς κανόνες: όχι κατασκοπεία, όχι ντάμπινγκ, ισότιμοι οικονομικοί όροι ανταγωνισμού και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του διεθνούς δικαίου. Υπό το πρίσμα της συνάντησης Xi - Trump, του επικείμενου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του μελλοντικού στρατηγικού διαλόγου ΕΕ - Κίνας, η σύσταση αυτή δεν θα μπορούσε να είναι πιο επίκαιρη. Η Ευρώπη πρέπει επιτέλους να μιλήσει και, το σημαντικότερο, να δράσει ενιαία.»
Σχετικές πληροφορίες
Μεταξύ Μαρτίου και Ιουνίου 2026, τρεις κοινοβουλευτικές αντιπροσωπείες επισκέφθηκαν την Κίνα, ενώ μία τέταρτη θα ακολουθήσει αργότερα τον Οκτώβριο του 2026. Οι άμεσες επαφές μεταξύ του Κοινοβουλίου και των κινεζικών αρχών συνεχίστηκαν πέρυσι, αφού είχαν ουσιαστικά παγώσει από το 2021, όταν η κινεζική κυβέρνηση επέβαλε κυρώσεις σε ευρωβουλευτές ως απάντηση στις κυρώσεις της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα κατά Κινέζων αξιωματούχων και οργανισμών.
Πηγή: europarl.europa.eu
Photo by Annie Spratt on Unsplash
Γιατί χρειαζόμαστε μια προσέγγιση της ΕΕ όσον αφορά τους καρδιαγγειακούς ελέγχους υγείας;
Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν την κύρια αιτία θανάτου και αναπηρίας στην ΕΕ. Προκαλούν 1,7 εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο, επηρεάζοντας άμεσα περίπου 62 εκατομμύρια ανθρώπους και κοστίζοντας στην οικονομία περίπου 282 δισεκατομμύρια ευρώ. Η έγκαιρη ανίχνευση και παρακολούθηση παραγόντων κινδύνου όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση, η χοληστερόλη, ο διαβήτης και η παχυσαρκία μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη καρδιακών προσβολών, εγκεφαλικών επεισοδίων και άλλων καρδιαγγειακών προβλημάτων. Ωστόσο, λιγότερα από τα μισά κράτη μέλη της ΕΕ διαθέτουν ελέγχους καρδιαγγειακής υγείας και οι προσεγγίσεις τους διαφέρουν επίσης σημαντικά.
Η συντονισμένη δράση της ΕΕ για τους υγειονομικούς ελέγχους μπορεί να βοηθήσει τα κράτη μέλη να οργανώσουν τεκμηριωμένους και στοχευμένους καρδιαγγειακούς ελέγχους. Αυτό θα συμβάλει επίσης στη μείωση των ανισοτήτων που υπάρχουν εντός και μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά την καρδιαγγειακή υγεία και θα επιτρέψει στις εθνικές αρχές να ανταλλάσσουν γνώσεις και βέλτιστες πρακτικές.
Το σχέδιο σύστασης του Συμβουλίου εμπίπτει στο σχέδιο για ασφαλείς καρδιές που εγκρίθηκε από την Επιτροπή τον περασμένο Δεκέμβριο.
Ποιες είναι οι βασικές συστάσεις προς τα κράτη μέλη στην πρόταση;
Η προτεινόμενη σύσταση καλεί τα κράτη μέλη να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν εθνικούς ελέγχους καρδιαγγειακής υγείας, με βάση τα πλέον πρόσφατα επιστημονικά στοιχεία και συμβουλές εμπειρογνωμόνων, και προσαρμοσμένους στα εθνικά περιβάλλοντα. Καθορίζει τεκμηριωμένες συστάσεις σχετικά με τον τρόπο σχεδιασμού και εφαρμογής των υγειονομικών ελέγχων, υπογραμμίζοντας ότι πρέπει να είναι προσβάσιμοι και χωρίς αποκλεισμούς, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στα άτομα που διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο και στους ευάλωτους πληθυσμούς.
Υπογραμμίζεται επίσης η σημασία της διασφάλισης ισότιμης πρόσβασης στον έλεγχο διαλογής. Προτείνονται ευρύτερες εκστρατείες που περιλαμβάνουν τέτοιες προβολές σε πρωτογενή και κοινοτικά περιβάλλοντα - όπως φαρμακεία, τοπικά κοινοτικά κέντρα - καθώς και μοντέλα διανομής μέσω κινητών συσκευών, όπως σε αγορές και εμπορικά κέντρα. Αυτό θα φέρει τον προσυμπτωματικό έλεγχο απευθείας στους πολίτες και θα βελτιώσει τα ποσοστά έγκαιρης ανίχνευσης, ιδίως σε αγροτικές ή υποεξυπηρετούμενες περιοχές.
Η πρόταση επισημαίνει τις δυνατότητες των ψηφιακών τεχνολογιών και των δεδομένων υγείας για τη βελτίωση των εκτιμήσεων κινδύνου, των υγειονομικών ελέγχων και της επακόλουθης θεραπείας, καθώς και για εξατομικευμένες προληπτικές προσεγγίσεις. Υποστηρίζει τη σαφή επικοινωνία και ευαισθητοποίηση σχετικά με τους υγειονομικούς ελέγχους, ώστε να βελτιωθεί η υιοθέτησή τους από τον γενικό πληθυσμό και τις πιο περιθωριοποιημένες ομάδες.
Πώς μπορεί η προτεινόμενη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με τους υγειονομικούς ελέγχους να συμβάλει στην προώθηση της καινοτομίας και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας στην ΕΕ;
Το σχέδιο για ασφαλείς καρδιές εγκρίθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 στο πλαίσιο μιας ευρύτερης δέσμης μέτρων για την υγεία, με στόχο να καταστεί ο τομέας της υγείας της ΕΕ πιο καινοτόμος, ανταγωνιστικός και ανθεκτικός. Η προτεινόμενη σύσταση μπορεί να συμβάλει στη μείωση της οικονομικής επιβάρυνσης από τις καρδιαγγειακές παθήσεις και στη βελτίωση της υγείας του ενεργού πληθυσμού της ΕΕ.
Οι καρδιαγγειακές παθήσεις κοστίζουν στην ΕΕ περισσότερα από 282 δισ. ευρώ ετησίως, συμπεριλαμβανομένης της απώλειας παραγωγικότητας ύψους 47 δισ. ευρώ. Η πρόληψη και η προαγωγή της υγείας συγκαταλέγονται μεταξύ των πλέον οικονομικά αποδοτικών τρόπων αντιμετώπισης αυτής της επιβάρυνσης. Σύμφωνα με το Health at a Glance: Ευρώπη 2024, κάθε ευρώ που επενδύεται σε καλά σχεδιασμένες παρεμβάσεις στον τομέα της δημόσιας υγείας μπορεί να αποφέρει οικονομικά οφέλη έως και 14 ευρώ.
Εντοπίζοντας νωρίτερα παράγοντες κινδύνου όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση, η χοληστερόλη και το σάκχαρο στο αίμα, οι έλεγχοι υγείας μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη σοβαρών ασθενειών, πρόωρου θανάτου και μακροχρόνιας αναπηρίας. Τα ψηφιακά εργαλεία μπορούν να ενισχύσουν περαιτέρω αυτή την προσέγγιση. Ο ευρωπαϊκός χώρος δεδομένων για την υγεία και πρωτοβουλίες όπως το ευρωπαϊκό δίκτυο δεδομένων για την καρδιαγγειακή υγεία και το δίκτυο ΤΝ (CHAIN) θα διευκολύνουν την ασφαλή πρόσβαση σε δεδομένα υγείας και δοκιμές σε όλα τα περιβάλλοντα υγειονομικής περίθαλψης. Αυτό θα βοηθήσει τους ευρωπαίους φορείς καινοτομίας να προχωρήσουν πέρα από τα μεμονωμένα πιλοτικά έργα προς την κατεύθυνση της δυνατότητας κλιμάκωσης λύσεων με αποδεδειγμένη κλινική αξία.
Ποιος πρέπει να κάνει καρδιαγγειακούς ελέγχους;
Η καταπολέμηση των καρδιαγγειακών παθήσεων μας αφορά όλους και οι υγειονομικοί έλεγχοι μπορούν να σώσουν ζωές για ανθρώπους όλων των ηλικιών. Ωστόσο, ορισμένες ομάδες αντιμετωπίζουν υψηλότερο κίνδυνο λόγω της ηλικίας τους, του ιατρικού ιστορικού ή των υπαρχόντων παραγόντων κινδύνου.
Για τα άτομα κάτω των 35 ετών, η πρόταση συνιστά τουλάχιστον έναν έλεγχο υγείας, συμπεριλαμβανομένων μετρήσεων της αρτηριακής πίεσης, του σακχάρου στο αίμα και της χοληστερόλης. Πιο εξατομικευμένος προσυμπτωματικός έλεγχος προτείνεται όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό πρόωρων καρδιαγγειακών παθήσεων ή αιφνίδιου καρδιακού θανάτου.
Για ενήλικες ηλικίας 35 έως 64 ετών, συστηματικοί έλεγχοι συνιστώνται τουλάχιστον κάθε πέντε χρόνια και ενδεχομένως συχνότερα ανάλογα με τους παρόντες παράγοντες κινδύνου. Θα πρέπει να περιλαμβάνουν ευρύτερο φάσμα δοκιμών. Αυτή η ομάδα θα πρέπει επίσης να ελέγχεται για παράγοντες του τρόπου ζωής, της αναπνευστικής λειτουργίας, της κατάστασης της αναπαραγωγικής υγείας, της ψυχικής υγείας, της υγείας των νεφρών, του δείκτη μάζας σώματος και της περιφέρειας της μέσης ή της αναλογίας μέσης προς ύψος, καθώς και του ιατρικού και οικογενειακού ιστορικού.
Για άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω, οι έλεγχοι συνιστώνται κάθε τρία έως πέντε έτη και μπορεί να περιλαμβάνουν πρόσθετες αξιολογήσεις της υγείας της καρδιάς, όπως ηλεκτροκαρδιογράφημα και ελέγχους παλμών για τον καρδιακό ρυθμό και ρυθμό, μεταξύ άλλων.
Η προτεινόμενη σύσταση παρέχει ευελιξία σε κάθε κράτος μέλος ώστε να προσαρμόζεται ανάλογα με το εθνικό ή περιφερειακό πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένων των μοτίβων των νόσων, των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας και των διαφορών μεταξύ των φύλων.
Τι ρόλο διαδραματίζουν τα ψηφιακά εργαλεία και τα δεδομένα υγείας;
Όπως τόνισε η πρόεδρος κ. φον ντερ Λάιεν στην ομιλία της για την κατάσταση της Ένωσης το 2026, η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) θα πρέπει να ενδυναμώνει τους γιατρούς και όχι να τους αντικαθιστά. Φιλοδοξία της Επιτροπής είναι να μετατρέψει τα δεδομένα υγείας και την κλινική εμπειρογνωμοσύνη της Ευρώπης σε καλύτερα αποτελέσματα για τους ασθενείς και ισχυρότερη ηγετική θέση της Ευρώπης στην καινοτομία στον τομέα της υγείας. Η προτεινόμενη σύσταση συμβάλλει στην επίτευξη αυτής της φιλοδοξίας.
Η πρόταση υπογραμμίζει τα δυνητικά οφέλη της χρήσης ψηφιακών εργαλείων και, κατά περίπτωση, εργαλείων που βασίζονται στα δεδομένα ή στην ΤΝ για πιο στοχευμένο και αποτελεσματικό έλεγχο και ανάλυση. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι τα εργαλεία αυτά πρέπει να χρησιμοποιούνται με τεκμηριωμένο τρόπο με κατάλληλη ανθρώπινη εποπτεία και σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ. Αυτό αντικατοπτρίζει την κατεύθυνση που ορίζεται στη στρατηγική «Εφαρμογή της ΤΝ» για την ενθάρρυνση της υιοθέτησης της ΤΝ στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης.
Ο ευρωπαϊκός χώρος δεδομένων για την υγεία θα βελτιώσει την πρόσβαση των ασθενών και των επαγγελματιών υγείας σε σχετικές πληροφορίες για την υγεία, υποστηρίζοντας την καλύτερη εκτίμηση κινδύνου και τη συνέχεια της περίθαλψης. Θα καταστήσει επίσης δυνατή την ασφαλή επαναχρησιμοποίηση των δεδομένων υγείας για έρευνα και καινοτομία, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης και της επικύρωσης εργαλείων ΤΝ, προστατεύοντας παράλληλα τα δικαιώματα των ατόμων.
Μια άλλη σημαντική πρωτοβουλία είναι το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Δεδομένων Καρδιαγγειακής Υγείας και Τεχνητής Νοημοσύνης (CHAIN). Πρόκειται για εμβληματική πρωτοβουλία για τα δεδομένα και την ψηφιοποίηση στο πλαίσιο του σχεδίου «Ασφαλείς καρδιές», με χρηματοδότηση ύψους περίπου 20 εκατ. ευρώ από το πρόγραμμα EU4Health. Με επικεφαλής την Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία, έναν από τους σημαντικότερους εταίρους της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Προσυμπτωματικού Ελέγχου, θα συνδέσει τα καρδιαγγειακά δεδομένα και την εμπειρογνωμοσύνη σε ολόκληρη την Ευρώπη για να βοηθήσει τους επαγγελματίες του τομέα της υγείας να υιοθετήσουν αξιόπιστα εργαλεία για τον έγκαιρο εντοπισμό των κινδύνων και για πιο εξατομικευμένη πρόληψη και περίθαλψη. Θα αναπτύξει επίσης ρυθμιστικά υποδείγματα για την ασφαλή και αποτελεσματική ανάπτυξη λύσεων ΤΝ στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης.
Πώς θα στηρίξει η Επιτροπή τα κράτη μέλη στην εφαρμογή της προτεινόμενης σύστασης του Συμβουλίου;
Η Επιτροπή θα στηρίξει τις πιλοτικές δοκιμές και τη σταδιακή εφαρμογή της προτεινόμενης σύστασης στα κράτη μέλη, εστιάζοντας στον εντοπισμό των ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο πριν από την ανάπτυξη των συμπτωμάτων.
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή θα δρομολογήσει μια νέα κοινή δράση για τη διά βίου πρόληψη, η οποία θα υποστηρίζεται από τη χρηματοδότηση του προγράμματος EU4Health για την ανάπτυξη και την παροχή καθοδήγησης και ανάπτυξης ικανοτήτων για την εφαρμογή του σχεδίου «Ασφαλείς καρδιές».
Επιπλέον, ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) θα παράσχουν τεχνική υποστήριξη στα κράτη μέλη, μέσω δύο νέων έργων χρηματοδοτούμενων από την ΕΕ ύψους 2 εκατ. ευρώ έκαστο.
Ένα έργο υπό την καθοδήγηση των ενδιαφερόμενων μερών, το LENSES, αναμένεται επίσης να δρομολογηθεί έως το τέλος του 2027. Το ποσό αυτό θα χρηματοδοτηθεί με 1,6 εκατ. ευρώ από το πρόγραμμα «Η ΕΕ για την υγεία» (EU4Health) και θα στηρίξει τα κράτη μέλη ώστε να αυξήσουν την ευαισθητοποίηση και να στηρίξουν τον γραμματισμό στον τομέα της υγείας του πληθυσμού τους.
Ποια είναι η επιστημονική βάση για την προτεινόμενη σύσταση του Συμβουλίου;
Η προτεινόμενη σύσταση βασίζεται σε στοιχεία που συγκέντρωσαν ο ΟΟΣΑ και ο ΠΟΥ. Σε αυτές περιλαμβάνονται η χρηματοδοτούμενη από την ΕΕ έκθεση του ΟΟΣΑ σχετικά με την κατάσταση της καρδιαγγειακής υγείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εκθέσεις του ΠΟΥ και συστάσεις της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας. Βασίζεται επίσης στον σύντομο οδηγό για τον προσυμπτωματικό έλεγχο που ανέπτυξαν τα κράτη μέλη, στο πλαίσιο των εργασιών τους στο πλαίσιο της κοινής δράσης για τις καρδιαγγειακές παθήσεις και τον διαβήτη — JACARDI. Η πρόσκληση υποβολής στοιχείων σχετικά με τους υγειονομικούς ελέγχους για καρδιαγγειακά νοσήματα, η οποία διενεργήθηκε από την Επιτροπή την άνοιξη του 2026, τροφοδότησε επίσης τις εργασίες για την προετοιμασία της πρότασης.
Πώς στηρίζει ήδη η ΕΕ την πρόληψη και τη διαχείριση των καρδιαγγειακών παθήσεων;
Η Επιτροπή έχει επενδύσει περισσότερα από 160 εκατ. ευρώ από το πρόγραμμα EU4Health για τη στήριξη των κρατών μελών και των ενδιαφερόμενων μερών στην αντιμετώπιση του φόρτου των καρδιαγγειακών παθήσεων και του διαβήτη. Ειδικότερα, οι κοινές δράσεις μεταξύ των κρατών μελών για τη βελτίωση της καρδιακής υγείας της Ευρώπης (JA Prevent NCD και JA Jacard i) συμβάλλουν στην ανάπτυξη γνώσεων και στην ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών.
Πολλές χώρες της ΕΕ έχουν επίσης λάβει χρηματοδότηση μέσω του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας για την ανάπτυξη ελέγχων καρδιαγγειακής υγείας σε εθνικό επίπεδο. Για παράδειγμα:
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Patty Brito on Unsplash
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαιρετίζει την απόφαση των κρατών μελών να εγκρίνουν τα πρώτα πέντε ευρωπαϊκά αμυντικά έργα κοινού ενδιαφέροντος (EDPCI). Τα έργα αυτά θα ενισχύσουν τις αμυντικές ικανότητες της Ευρώπης αναπτύσσοντας από κοινού βασικά στρατιωτικά συστήματα. Μετά τη σημερινή απόφαση, τα αμυντικά έργα μπορούν πλέον να κινηθούν προς τη χρηματοδότηση.
Στο πλαίσιο του προγράμματος για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία (EDIP) ύψους 1,5 δισ. ευρώ, η Επιτροπή διέθεσε 325 εκατ. ευρώ για τη στήριξη της δημιουργίας και της ανάπτυξης των EDPCI. Η σημερινή απόφαση αποτελεί βασικό παραδοτέο του EDIP, το οποίο αποσκοπεί στη στήριξη της αμυντικής βιομηχανίας της Ευρώπης για την αύξηση της παραγωγικής ικανότητας, καθώς και στη συμβολή στην ανάπτυξη στρατιωτικών ικανοτήτων ζωτικής σημασίας για τα συμφέροντα ασφάλειας και άμυνας της Ένωσης και των κρατών μελών της.
Τα βιομηχανικά έργα επικεντρώνονται σε πέντε τομείς προτεραιότητας:
Ανταποκρίνονται σε πρόσκληση της Επιτροπής για εκδήλωση ενδιαφέροντος προς τα κράτη μέλη να υποβάλουν προτάσεις έργων για πιθανά EDPCI.
Τα EDPCI είναι βιομηχανικά έργα μεγάλης κλίμακας που παρέχουν ένα πλαίσιο για τη συνεργασία των κρατών μελών σε μείζονες αμυντικές πρωτοβουλίες που είναι πολύ μεγάλες ή πολύ περίπλοκες για να αναπτυχθούν από μόνες τους οι επιμέρους χώρες. Στηρίζοντας τη μακροπρόθεσμη συνεργασία, θα ενισχύσουν την αμυντική βιομηχανία της Ευρώπης και θα βελτιώσουν την ικανότητα της ΕΕ να ανταποκρίνεται σε κοινές προκλήσεις στον τομέα της ασφάλειας, σύμφωνα με τις προτεραιότητες ικανοτήτων του ΝΑΤΟ. Τα έργα έχουν σχεδιαστεί για να καλύψουν ολόκληρη τη διαδρομή της ανάπτυξης ικανοτήτων προς την ανάπτυξη και τη λειτουργία της.
Επόμενα βήματα
Η Επιτροπή θα συνεργαστεί πλέον στενά με τα συμμετέχοντα κράτη μέλη για τη στήριξη της υλοποίησης των έργων και την παρακολούθηση της προόδου προς την επίτευξη των συμφωνηθέντων στόχων και οροσήμων τους.
Τα EDPCI έχουν σχεδιαστεί ως μακροπρόθεσμα έργα που θα εκτείνονται πέραν της τρέχουσας περιόδου χρηματοδότησης του EDIP. Άλλα EDPCI ενδέχεται να προσδιοριστούν στο μέλλον, παράλληλα με αυτά που προσδιορίζονται σήμερα. Η στήριξη της Ένωσης μπορεί να συνεχιστεί στο πλαίσιο του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου, μεταξύ άλλων μέσω του προτεινόμενου Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας.
Ιστορικό
Στις 3 Ιουλίου 2025 η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση εκτελεστικής απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση ευρωπαϊκών έργων κοινού ενδιαφέροντος, για την επίτευξη των στόχων του EDIP για τον εκσυγχρονισμό της αμυντικής βιομηχανίας της Ευρώπης.
Ο κανονισμός EDIP εισάγει τη σύσταση EDPCI ως μελλοντικά φιλόδοξα συνεργατικά βιομηχανικά έργα που αποσκοπούν να ωφελήσουν ένα ευρύτερο τμήμα της ΕΕ και είναι ανοικτά επίσης στη Νορβηγία και την Ουκρανία.
Κατά μέσο όρο, 18 κράτη μέλη συμμετέχουν σε κάθε έργο και η Ουκρανία συμμετέχει σε τέσσερα από τα πέντε έργα. Η Επιτροπή αναμένεται να συμμετάσχει στα EDPCI, να παράσχει χρηματοδοτική στήριξη και να συνεχίσει να βοηθά τα κράτη μέλη να συντονίζουν την εφαρμογή τους. Θα παρακολουθεί επίσης την πρόοδο σε σχέση με τα συμφωνηθέντα ορόσημα για τη στήριξη της έγκαιρης υλοποίησης των έργων EDPCI.
Πηγή: ec.europa.eu
Εν μέσω φόβων για νέες συγκρούσεις στη Βόρεια Αιθιοπία, η Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχει 61 εκατ. ευρώ σε ανθρωπιστική χρηματοδότηση για να βοηθήσει τα πλέον ευάλωτα άτομα στην Αιθιοπία που πλήττονται από συγκρούσεις, εκτοπισμούς, επιδημίες ασθενειών και κινδύνους που σχετίζονται με το κλίμα, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων του El Niño.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εκφράζει τη βαθιά της ανησυχία για την ταχέως επιδεινούμενη κατάσταση στη Βόρεια Αιθιοπία και τον αντίκτυπό της στον πληθυσμό, συμπεριλαμβανομένων αναφορών για στρατιωτική δραστηριότητα σε πολλές τοποθεσίες, καθώς και για την κατάληψη των αεροδρομίων Mekelle, Axum και Shire στο Τιγκράι από τις δυνάμεις του Λαϊκού Απελευθερωτικού Μετώπου του Τιγκράι. Τις τελευταίες εβδομάδες η ΕΕ παρακολούθησε με ανησυχία τις διάφορες επιθέσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών που πραγματοποιήθηκαν από την αιθιοπική Εθνική Αμυντική Δύναμη. Η ΕΕ ζητεί άμεση αποκλιμάκωση, προστασία των αμάχων και απρόσκοπτη πρόσβαση της ανθρωπιστικής βοήθειας.
Οι ανθρωπιστικές ανάγκες στην Αιθιοπία παραμένουν υψηλές, ιδίως σε περιοχές που πλήττονται από συγκρούσεις και είναι δυσπρόσιτες, καθώς και στις περιοχές Amhara, Benishangul-Gumuz, Oromia και Tigray. Η χώρα φιλοξενεί μεγάλους προσφυγικούς πληθυσμούς και οι συγκρούσεις στο γειτονικό Σουδάν και το Νότιο Σουδάν έχουν ως αποτέλεσμα μαζικές αιφνίδιες εισροές. Η Αιθιοπία επηρεάζεται επίσης τακτικά από κινδύνους που προκαλούνται από το κλίμα, γεγονός που επιδεινώνει περαιτέρω τις ανάγκες.
Η χρηματοδότηση της ΕΕ θα παράσχει βοήθεια διάσωσης και προστασίας στα άτομα που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη. Θα στηρίξει την επείγουσα επισιτιστική βοήθεια και διατροφή, την υγειονομική περίθαλψη, την πρόσβαση σε υπηρεσίες ύδρευσης, αποχέτευσης και υγιεινής, την προστασία, τη στέγαση και τα βασικά είδη οικιακής χρήσης, καθώς και την εκπαίδευση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Η χρηματοδότηση θα ενισχύσει επίσης την ταχεία αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης σε αιφνίδιες κρίσεις, καθώς και προληπτικές δράσεις και δράσεις ετοιμότητας για την αντιμετώπιση καταστροφών. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στους πρόσφατα εκτοπισθέντες, στους πρόσφυγες και στις πληγείσες κοινότητες υποδοχής.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επανέλαβε ότι ο σεβασμός του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου είναι επιτακτικός και αδιαπραγμάτευτος, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας των αμάχων ανά πάσα στιγμή και του σεβασμού της αμεροληψίας και της ανεξαρτησίας των ανθρωπιστικών επιχειρήσεων. Η ΕΕ καταδικάζει απερίφραστα τις απεργίες που πλήττουν τις ανθρωπιστικές νηοπομπές και κάθε περίπτωση άρνησης πρόσβασης της ανθρωπιστικής βοήθειας.
Ιστορικό
Η Αιθιοπία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει πολλαπλές και αλληλεπικαλυπτόμενες ανθρωπιστικές κρίσεις, λόγω των συνδυασμένων επιπτώσεων των συγκρούσεων, των κλυδωνισμών που σχετίζονται με το κλίμα και των επαναλαμβανόμενων επιδημικών εξάρσεων.
Η συνεχιζόμενη ανασφάλεια σε αρκετές περιοχές, συμπεριλαμβανομένων των Amhara και Oromia, εξακολουθεί να εκτοπίζει κοινότητες και να περιορίζει την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες, ενώ η χώρα φιλοξενεί επίσης πάνω από ένα εκατομμύριο πρόσφυγες από γειτονικές χώρες. Οι επαναλαμβανόμενες ξηρασίες, οι πλημμύρες και οι καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας επιδεινώνουν περαιτέρω την επισιτιστική ανασφάλεια και τις ανθρωπιστικές ανάγκες, με αποτέλεσμα οι ευάλωτοι πληθυσμοί να εκτίθενται όλο και περισσότερο σε πολλαπλούς κλυδωνισμούς.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε στη Νέα Υόρκη δέσμη μέτρων ύψους περίπου 710 εκατ. ευρώ για τη στήριξη των εκτοπισμένων στην Αφρική και την παροχή αρωγής σε άτομα που πλήττονται από κρίσεις σε ολόκληρο τον κόσμο, μετά την ολοκλήρωση της 81ης εβδομάδας υψηλού επιπέδου της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών. Από το ποσό αυτό, 18 εκατ. ευρώ θα στηρίξουν τις ανθρωπιστικές ανάγκες στην Αιθιοπία, ανεβάζοντας τη συνολική ανθρωπιστική βοήθεια της ΕΕ στη χώρα το 2026 σε 61 εκατ. ευρώ. Το συνολικό ποσό της χρηματοδότησης υπόκειται στην έγκριση της αρμόδιας για τον προϋπολογισμό αρχής.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by engin akyurt on Unsplash
Η Επιτροπή προτείνει ένα σχέδιο 5 σημείων για την πρόληψη, την πρόβλεψη και την αντιμετώπιση αιφνίδιων, μαζικών παράνομων αφίξεων. Θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα και την ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ.
Η ΕΕ διαθέτει ένα ολοκληρωμένο και ανθεκτικό πλαίσιο για τη διαχείριση της μετανάστευσης —και ένα πλαίσιο που έχει δείξει σαφή αποτελέσματα, με τις παράνομες διελεύσεις των συνόρων στο χαμηλότερο επίπεδό τους από το 2021. Ωστόσο, τα πρόσφατα γεγονότα έχουν θέσει σε δοκιμασία τα σύνορα της ΕΕ, από τα ανατολικά σύνορα έως τις ακτές της Μεσογείου. Η κρίση του φετινού καλοκαιριού στη Θέουτα έδειξε πόσο γρήγορα μπορούν να δημιουργηθούν ξαφνικές, μαζικές αφίξεις στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ και να οδηγήσουν σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Όπως υπογράμμισε η πρόεδρος κ. φον ντερ Λάιεν στην ομιλία της για την κατάσταση της Ένωσης, τα γεγονότα του φετινού καλοκαιριού δείχνουν ότι τα εργαλεία μας πρέπει να εξελιχθούν — ιδίως για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Τέτοιες καταστάσεις απειλούν την κοινή μας ασφάλεια και ενότητα και οδηγούν σε απαράδεκτη απώλεια ζωών. Η προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ αποτελεί κοινή ευρωπαϊκή ευθύνη. Η κοινή ευρωπαϊκή απάντηση, η ενιαία δράση και η αλληλεγγύη είναι ουσιαστικής σημασίας.
Απαντώντας στα γεγονότα στη Θέουτα, η πρόεδρος κ. φον ντερ Λάιεν καθόρισε πέντε βασικούς τομείς για την καθοδήγηση της δράσης της ΕΕ. Με βάση την ευρωπαϊκή στρατηγική για το άσυλο και τη μετανάστευση του Ιανουαρίου 2026, η Επιτροπή καθορίζει τώρα τη μελλοντική πορεία σε αυτούς τους πέντε τομείς με βασικές δράσεις για διάφορους φορείς, επεκτείνοντας τα υφιστάμενα εργαλεία και πλαίσια και δημιουργώντας νέα, ανάλογα με τις ανάγκες:
Η ενίσχυση της συνεργασίας με τις χώρες εταίρους, μεταξύ άλλων όσον αφορά την παρακολούθηση, την έγκαιρη προειδοποίηση και την ανταλλαγή πληροφοριών, είναι καίριας σημασίας για τη μείωση της παράνομης μετανάστευσης. Οι τομείς προτεραιότητας περιλαμβάνουν:
Ενώ η προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ αποτελεί πρωτίστως ευθύνη των κρατών μελών, η ΕΕ θα εντείνει τη στήριξή της για την αποτροπή και την αντιμετώπιση μελλοντικών καταστάσεων έκτακτης ανάγκης ή κρίσεων, μεταξύ άλλων με:
Για την αποτροπή μελλοντικών κρίσεων και τη βελτίωση της παρακολούθησης και της επίγνωσης της κατάστασης, το σχέδιο καθορίζει τις ακόλουθες βασικές δράσεις:
Η αποτελεσματική αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης απαιτεί την εξάρθρωση των δικτύων παράνομης διακίνησης και εμπορίας ανθρώπων που βρίσκονται πίσω από αυτήν. Θα ενταθούν οι προσπάθειες στους ακόλουθους τομείς:
Η αποτελεσματική διαχείριση της μετανάστευσης εξαρτάται από ένα κοινό σύστημα της ΕΕ για ταχείες επιστροφές και από την ικανότητα των χωρών εταίρων να διαχειρίζονται οι ίδιες τις επιστροφές. Για την ενίσχυση αυτού του στόχου απαιτούνται τα εξής:
Επόμενα βήματα
Το σχέδιο 5 σημείων θα υποβληθεί στα κράτη μέλη στο Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων στις 1-2 Οκτωβρίου 2026. Η αντιμετώπιση των προκλήσεων που εντοπίστηκαν απαιτεί κοινές δράσεις από τα κράτη μέλη, τους οργανισμούς ΔΕΥ και την Επιτροπή και αυτό το σχέδιο 5 σημείων θα προωθηθεί με συντονισμένο τρόπο από όλα τα κράτη μέλη.
Πηγή: ec.europa.eu
Το έργο συγχρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση